18 marca – „Mózg jest w głowie, ale i poza głową”. Śpiewał Kazik.

0
Obraz 3D Animation Production Company z Pixabay

Mózg często jest określany jako „centrum dowodzenia” ludzkiego organizmu, ponieważ to dzięki niemu widzimy, słyszymy, czujemy, gromadzimy i przetwarzamy informacje. Z okazji Europejskiego Dnia Mózgu, kilka porad i ciekawostek. Każdego roku 2 miliardy ton odpadów trafia na wysypiska śmieci. Recykling może zmniejszyć ich ilość. Surowce wtórne dostarczają już 40% światowego zapotrzebowania na surowce. Ale dlaczego marnować pozostałe 60% apelujemy w Światowym Dniu Recyklingu.

Europejski Dzień Mózgu

Europejski  Dzień Mózgu po raz pierwszy był obchodzony 18 marca 1998 roku. Celem obchodów tego dnia jest zwiększenie wiedzy o tym organie oraz informowanie społeczeństwa o konieczności badań układu nerwowego. To okazja do zainteresowania się zagadnieniami związanymi z prawidłowym jak i patologicznym funkcjonowaniem Ośrodkowego Układu Nerwowego.

Trzy dni temu rozpoczął się też Światowy Tydzień Mózgu! W tym roku inicjatywa odbywa się od 15 do 20 marca. To coroczna akcja edukacyjna, która ma na celu popularyzację wiedzy o funkcjonowaniu mózgu. Tegoroczna edycja Tygodnia Mózgu odbędzie się w znacznej części w wersji online. Na kanale Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy będą dostępne filmy edukacyjne związane z naszymi zmysłami i nie tylko. Podczas oglądania można dowiedzieć się, jak to jest, że widzimy świat w 3D, skąd bierze się smak i czy dźwięki mogą być kolorowe.

Mózg często jest określany jako „centrum dowodzenia” ludzkiego organizmu, ponieważ to dzięki niemu widzimy, słyszymy, czujemy, gromadzimy i przetwarzamy informacje. Ogólnie mówiąc – odpowiada za wszelkie bodźce docierające do naszego organizmu. Składa się on z dwóch półkul, w których  znajdują się zwoje mózgowe odpowiadające za poszczególne cechy i funkcje życiowe. Dzięki lewej półkuli mówimy i rozumiemy naszą mowę, czytamy, piszemy a także logicznie myślimy. Dzięki niej odczuwamy pozytywne emocje. Prawa półkula odpowiada za: kreatywność, myślenie abstrakcyjne, wyobraźnię, zdolności muzyczne, plastyczne i artystyczne, intuicję, oraz odczuwanie negatywnych stanów emocjonalnych. Mózg pracuje nawet wtedy kiedy śpimy a nieprawidłowa praca mózgu źle wpływa na cały organizm, dlatego warto zadbać o nasz mózg i stosować zróżnicowaną lecz zbilansowaną dietę.

Aby nasz mózg pracował lepiej i wydajniej należy pamiętać, aby w naszej diecie nie zabrakło: kwasów omega-3, witamin z grupy B (w tym kwasu foliowego), witamin D, C, A, E, a także minerałów: potasu, żelaza, magnezu, cynku, jodu, chromu i manganu. Dobre nawodnienie, antyoksydanty i lecytyna również wspomagają pracę mózgu. Niedostateczna ilość tych związków w organizmie może skutkować niepokojem, agresją, bólami głowy, problemami z zasypianiem, ciągłym zmęczeniem i stanami depresyjnymi.

Zdrowy i sprawnie funkcjonujący mózg ma wpływ na nasze funkcjonowanie, zachowanie, postrzeganie, myślenie, jakość naszego życia. Zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu dotyczą całego organizmu. Mogą doprowadzać do ograniczeń z powodu niepełnosprawności lub nawet do śmierci. Do najczęściej spotykanych chorób mózgu zalicza się: choroby neurodegeneracyjne takie jak choroba Alzheimera, Parkinsona oraz bóle głowy, bezsenność, choroby naczyń mózgowych (udary, tętniaki), stwardnienie rozsiane , zaburzenia lękowe, nastroju (depresja), zaburzenia psychotyczne w tym schizofrenia, uzależnienia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, urazy, nowotwory i inne.

Z okazji Europejskiego Dnia Mózgu prezentujemy 22 ciekawostki na temat ludzkiego mózgu, o których mogliście nie słyszeć:

  • W mózgu jest 100 miliardów neuronów.
  • Naczynia krwionośne obecne w mózgu mają prawie 160 000 kilometrów długości.
  • Mózg w prawie 80% to woda. Dlatego jeżeli jesteśmy odwodnieni wpływa to na naszą pamięć i koncentrację.
  • Twój mózg, kiedy nie śpimy generuje około 25 watów energii, to wystarczy aby rozświetlić żarówkę.
  • Dopiero około 25 roku życia ludzki mózg osiąga pełną dojrzałość.
  • Ludzki mózg waży około 1,5 kg, co stanowi zaledwie 2% masy ciała.
  • Mózg Alberta Einsteina ważył 1230 gramów a francuski pisarz, noblista Anatole France miał mózg o wadze 1 kg – większy nie zawsze znaczy lepszy.
  • Statystycznie, męski mózg jest o 10% większy od mózgu kobiet (uwzględniając  proporcje i rozmiar ciała). Nie towa­rzy­szy temu jed­nak róż­nica w spraw­no­ści. Co ciekawe hipokamp, który odpowiada za pamięć, jest zazwyczaj większy u kobiet.
  • Pręd­kość impulsu ner­wo­wego to ok. 400 km/godz.
  • Przeciętnie każdego dnia człowiek doświadcza około 70 tysięcy myśli, z których około 70% jest pesymistyczna i samokrytyczna.
  • 90% decyzji podejmowanych jest podświadomie.
  • Ilość infor­ma­cji docie­ra­jąca do naszego mózgu wynosi około 100 mega­baj­tów na sekundę.
  • Picie alkoholu nie powoduje, że zapomina o rzeczach i wydarzeniach. Kiedy pijesz, Twój mózg chwilowo traci zdolność tworzenia wspomnień, zatem nie ma o czym zapominać.
  • Około 25% procent cholesterolu człowieka znajduje się w mózgu.
  • Jedna trze­cia całego mózgu zaj­muje się prze­twa­rza­niem bodź­ców wzrokowych.
  • Dzięki inten­syw­nemu krą­że­niu 90 % ener­gii ciepl­nej na zim­nie ucieka przez głowę.
  • Epi­lep­sja to rodzaj „zwarcia”, do któ­rego docho­dzi w mózgu. Jest to jedyny stan w któ­rym mózg jest aktywny  prawie w 100%.
  • Ludzki mózg jest nie­sa­mo­wi­cie pla­styczny. Jeśli jakiś obszar mózgu jest uszko­dzony, inny potrafi prze­jąć jego funkcje.
  • Aktywność fizyczna, ruch są tak samo ważne dla mózgu, jak i dla reszty ciała. Mogą opóźnić chorobę Alzheimera nawet o ponad 30%, ponieważ sprawiają, że przepływ krwi do mózgu jest bardziej regularny.
  • Muzyka wyzwala aktywność w tej samej części mózgu, która uwalnia dopaminę podczas seksu i jedzenia.
  • To, że wykorzystujemy tylko 10% naszego mózgu to mit. Każda część mózgu ma przypisaną konkretną funkcję. Prawdą  jest natomiast, że możemy wykorzystywać jego możliwości dużo lepiej. Nasz mózg ma ogromny potencjał i możemy się nauczyć jak efektywniej go używać.
  • Im bar­dziej sty­mu­lu­jemy mózg do pracy tym lepiej on działa. Aktywny mózg jest bar­dziej odporny na sta­rze­nie się i Alzheimera.

Światowy Dzień Recyklingu

Światowa organizacja Bureau of International Recycling (BIR) uruchomiając witrynę poświęconą Globalnemu Dniowi Recyklingu, który po raz pierwszy odbył się 18 marca 2018 r. zainicjowała w ten sposób ideę, która wyewoluowała do dzisiejszego święta. Ideą tego Dnia jest skupienie światowej uwagi na świadomym podejściu do recyklingu.

Recykling może zmniejszyć naszą zależność od sześciu podstawowych zasobów naturalnych Ziemi (wody, powietrza, węgla, ropy naftowej, gazu ziemnego i minerałów) i pomóc w walce ze zmianami klimatycznymi.

W Światowy Dzień Recyklingu powinniśmy się koncentrować na działaniach mających promować globalne podejście do recyklingu, wzywając przy tym światowych przywódców, międzynarodowe przedsiębiorstwa, społeczności oraz osoby fizyczne do podjęcia siedmiu wyraźnych zobowiązań w zakresie recyklingu odpadów. Są one następujące: skupienie się na ustawodawstwie i umowach międzynarodowych; zwiększenie swobodnego i uczciwego handlu materiałami recyklingowymi na całym świecie; kształcenie społeczeństwa; uzgodnienie wspólnego języka recyklingu; wspieranie programów i inicjatyw, które pomagają gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom zbierać oraz przekazywać odpady do recyklingu; współpraca z przemysłem w celu zachęcania do „recyklingowego” podejścia do kreowania nowych produktów, przy uwzględnieniu redukcji odpadów oraz włączeniu w to planowanie „końca życia” produktu; wsparcie innowacji, badań i inicjatyw promujących lepsze praktyki i technologie dla recyklingu.

Zasadą działania recyklingu jest maksymalizacja ponownego wykorzystania materiałów odpadowych, z uwzględnieniem minimalizacji nakładów na ich przetworzenie, przez co chronione są surowce naturalne, które służą do ich wytworzenia oraz surowce służące do ich późniejszego przetworzenia.

Recykling odbywa się w dwóch obszarach: produkowania dóbr oraz późniejszego powstawania z nich odpadów. Założenia recyklingu zakładają wymuszanie odpowiednich postaw producentów dóbr, sprzyjających produkcji materiałów jak najbardziej odzyskiwalnych oraz tworzenie odpowiednich zachowań u odbiorców tych dóbr.

Recykling jest systemem organizacji obiegu materiałów, które mogą być wielokrotnie przetwarzane. W skład systemu wchodzą elementy:

  • właściwa polityka ustawodawcza państwa sprzyjająca recyklingowi,
  • rozwój technologii przetwarzania odpadów, przede wszystkim w celu wykorzystania jak największej ich części,
  • projektowanie dóbr z możliwie najszerszym wykorzystaniem w nich materiałów podatnych na recykling,
  • projektowanie dóbr możliwie jednorodnych materiałowo, co upraszcza ich późniejszy demontaż i segregację odpadów.
  • projektowanie dóbr będących połączeniem różnych materiałów w taki sposób, aby ich późniejsze rozdzielenie na elementy zbudowane z jednorodnych materiałów było maksymalnie ułatwione,
  • projektowanie dóbr w taki sposób, aby jak najwięcej ich części składowych nadawało się do powtórnego wykorzystania bez przetwarzania lub przy minimalnych nakładach na doprowadzenie do postaci pełnowartościowej,
  • system oznaczania zarówno opakowań produktów, jak i elementów składowych tych produktów, w celu ułatwienia rozpoznawania i segregacji odpadów.
  • edukacja proekologiczna społeczeństwa oraz promowanie i organizacja zachowań proekologicznych,
  • logistyka sortowania, gromadzenia i odbioru zużytych dóbr oraz ich elementów składowych,
  • przetwarzanie (uprzednio przygotowanych) odpadów i odzyskiwanie z nich surowców.

Polskie prawo nakłada obowiązek selektywnego zbierania wielu rodzajów odpadów na samorządy gminne i przedsiębiorców wprowadzające towary na rynek. Obowiązek recyklingu jest realizowany zazwyczaj w formie procentu (opakowania, baterie czy bioodpady) lub masy (zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny), który w danym roku ma zostać poddany recyklingowi. Samorząd lub przedsiębiorstwa są wówczas odpowiedzialne za spełnienie celu.

Obowiązki obowiązkami, ale bez naszego udziału i naszego pozytywnego podejścia do segregacji i recyklingu niewiele się zmieni. Powinniśmy przede wszystkim zacząć od naszych przyzwyczajeń konsumenckich. Wszyscy, którzy segregują w domu śmieci doskonale wiedzą, że najszybciej zapełnia się pojemnik na plastik. I to zwykle na te odpady przeznaczamy największy z nich. Dlaczego…? Wystarczy, że każdy z nas przynajmniej kilka razy w miesiącu zrezygnuje z kupowania produktów spożywczych w plastikowych opakowania na rzecz tych samych ale pozbawionych ogromu plastiku, w który są zapakowane zwykle mięso, wędliny, sery… Ale co najważniejsze segregujmy…