Zniszczony cis w Parku Centralnym w Brzegu wywołał falę pytań o bezpieczeństwo zieleni i skuteczność nadzoru. Sprawa jest poważna, a miasto zapowiada konkretne działania, w tym montaż fotopułapek.

Do zdarzenia doszło w rejonie placu zabaw w Parku Centralnym. Nieznany sprawca uszkodził stary okaz cisa pospolitego, zdzierając korę na dużej powierzchni. To nie tylko akt wandalizmu, ale realne zagrożenie dla życia rośliny, która przez lata była częścią miejskiej zieleni.

O sprawie poinformował urząd miasta w mediach społecznościowych. Krótki komunikat szybko wywołał jednak wątpliwości. Brakowało informacji o działaniach służb, zabezpieczeniu terenu i ewentualnych konsekwencjach dla sprawców. W związku z tym skierowaliśmy do urzędu szczegółowe pytania, które miały wyjaśnić okoliczności zdarzenia i dalsze kroki.

Cis to gatunek szczególny. Rośnie wolno, ale może żyć bardzo długo. Jednocześnie jest rośliną silnie trującą. W kontekście miejsca, tuż przy placu zabaw, uszkodzenie drzewa budzi dodatkowe obawy. Odsłonięte fragmenty mogą zwiększać ryzyko kontaktu dzieci z toksycznymi częściami rośliny.

Miasto podjęło próbę ratowania cisa. Trwają konsultacje ze specjalistami z zakresu dendrologii i pielęgnacji drzew. Ze względu na skalę uszkodzeń nie ma jednak pewności, czy roślina przetrwa. Koszty ewentualnego leczenia nie są jeszcze znane, ale wiadomo, że pokryje je gmina.
Sprawa ma też wymiar prawny. Początkowo zdarzenie nie zostało zgłoszone na Policję, ponieważ konieczna była wycena szkody. Po jej wykonaniu okazało się, że przekracza ona 800 zł, co oznacza, że czyn może zostać zakwalifikowany jako przestępstwo. Zebrane materiały trafią do Policji, która poprowadzi dalsze postępowanie.

Wcześniej działania podjęła Straż Miejska. Zabezpieczono nagrania z monitoringu i rozpoczęto analizę w celu ustalenia sprawcy. Problem polega jednak na tym, że miejsce zdarzenia znajduje się poza zasięgiem kamer. Park Centralny posiada obecnie tylko dwa punkty monitoringu i nie obejmują one wszystkich newralgicznych miejsc.

To właśnie ten wątek wywołuje najwięcej pytań. Dlaczego teren przy placu zabaw nie jest objęty pełnym nadzorem i czy podobne sytuacje można było wcześniej przewidzieć.

Miasto zapowiada działania, które mają poprawić sytuację. Kluczowym elementem ma być zakup fotopułapek. Urządzenia te będą montowane w miejscach szczególnie narażonych na akty wandalizmu. Pozwalają one rejestrować obraz także w nocy i w trudno dostępnych lokalizacjach, gdzie klasyczny monitoring nie dociera.

To rozwiązanie ma zwiększyć szanse na wykrycie sprawców i działać prewencyjnie. Fotopułapki będą ustawiane na podstawie analizy miejsc, w których najczęściej dochodzi do niszczenia zieleni.

Straż Miejska podkreśla jednak, że przy obecnych zasobach nie planuje zwiększenia liczby patroli. Parki i skwery są kontrolowane w ramach codziennych służb. Dodatkowo miasto zwróciło się do Policji o wsparcie, zwłaszcza poza godzinami pracy strażników.

Statystyki pokazują, że problem niszczenia zieleni nie jest nowy. W 2025 roku odnotowano 114 takich wykroczeń. W większości przypadków kończyły się mandatami. W tym roku również pojawiają się kolejne interwencje, choć obecny przypadek wyróżnia się skalą zniszczeń.

Jeśli sprawca zostanie ustalony, będzie musiał liczyć się z konsekwencjami. W grę wchodzi odpowiedzialność karna oraz obowiązek pokrycia kosztów naprawy szkody. W przypadku nieletnich odpowiedzialność mogą ponieść ich rodzice lub opiekunowie.

Pełna treść naszych pytań i odpowiedzi burmistrz Wioletty Jaskólskiej-Palus

Nasze Pytania
1. Dlaczego zdarzenie nie zostało zgłoszone na Policję? 
2. Czy teren Parku Centralnego jest objęty monitoringiem. Jeśli tak, czy zabezpieczono nagrania z momentu zdarzenia. 
3. Czy monitoring pozwolił na identyfikację osób, które mogły dokonać zniszczenia rośliny. 
4. Czy Straż Miejska podjęła czynności w tej sprawie. Jakie są ich ustalenia na dziś. 
5. Czy istnieją przesłanki, że zniszczenia mogły dokonać osoby nieletnie. 
6. Jeśli sprawcami okażą się dzieci, czy urząd zamierza dochodzić odpowiedzialności od ich opiekunów. 
7. Czy w przypadku ustalenia sprawców zostaną wobec nich wyciągnięte konsekwencje finansowe lub prawne. 8. Jakie będą koszty próby uratowania zniszczonego cisa i kto je pokryje. 
9. Czy urząd planuje dodatkowe zabezpieczenia tego miejsca, np. przez ogrodzenie lub częstsze patrole lub monitoring, umieszczenie znaków ostrzegawczych aby zapobiec podobnym sytuacjom. 10. Czy w ostatnim czasie dochodziło do podobnych przypadków niszczenia zieleni w mieście. Gdzie i na czym polegały te przypadki?

Odpowiedzi burmistrza
W odpowiedzi na zapytanie prasowe, które wpłynęło do Urzędu Miasta w Brzegu drogą e-mailową w dniu 5 maja 2026 roku, informuję, co następuje:

Ad. 1
Zdarzenia nie zgłoszono na Policję, ponieważ niezbędna była wycena zaistniałej szkody. Od chwili ujawnienia zdarzenia Biuro Urbanistyki i Ochrony Środowiska pracowało nad wyceną wyrządzonej szkody, która jest niezbędna do złożenia wniosku o ściganie sprawcy z art. 288 § 1 Kodeksu karnego (niszczenie lub uszkadzanie mienia). Natomiast Straż Miejska w Brzegu zgodnie z ustawowymi uprawnieniami, po otrzymaniu zgłoszenia niezwłocznie wszczęła czynności wyjaśniające na podstawie art. 54 § 1 Kodeksu postepowania w sprawach o wykroczenia czynności wyjaśniające w kierunku wykroczenia z art. 144 § 1 Kodeksu wykroczeń (niszczenie zieleni). Należy tu zaznaczyć, że w przypadku art. 144 Kodeksu wykroczeń, Straż Miejska posiada takie same uprawnienia do ścigania sprawcy takiego czynu jak Policja i powinna prowadzić w takiej sytuacji czynności wyjaśniające samodzielnie. W dniu 7 maja 2026 r. o godz. 14:50 do Straży Miejskiej wpłynęła rzeczowa wycena, zgodnie z którą wartość wyrządzonej szkody wynosi powyżej 800 zł. W takim przypadku występuje zbieg przepisów ustawy (wykroczenia z przestępstwem) i zachodzi podstawa do złożenia wniosku o ściganie już o czyn noszący znamiona przestępstwa. Dlatego też całość zebranego w sprawie materiału, Straż Miejska przekaże Policji, celem wszczęcia postępowania karnego, zgodnie z właściwością merytoryczną.

Ad. 2
Aktualnie w Parku Centralnym w Brzegu zainstalowane są 2 kamery monitoringu miejskiego (kamera stacjonarna i obrotowa) pozyskane w ubiegłym roku poprzez udział Straży Miejskiej w rządowym programie „Razem Bezpieczniej”. Kamera stacjonarna obejmuje rejon placu zabaw, natomiast obrotowa ustawiona jest w trybie patrolowym i rejestruje obraz skweru z licznymi nasadzeniami roślinności, rzeźbę „Pijącej dziewczyny”, alejki spacerowe i szalet miejski w rejonie wejścia do parku od strony ul. Wydarzeń Brzeskich. Zdarzenie dotyczące zniszczenia przedmiotowej rośliny nie zostało zarejestrowane, ponieważ miejsce jego wystąpienia znajduje się poza zasięgiem kamer monitoringu. Na obecną chwilę zabezpieczono zapis obrazu z wyżej wymienionych kamer oraz wszystkich kamer miejskich mogących pomóc w typowaniu sprawcy/ów oraz drogę dojścia i odejścia z miejsca zdarzenia.

Ad. 3
Park Centralny obecnie nie posiada rozbudowanego monitoringu miejskiego w takim stopniu, aby można było dokonać bezpośredniej identyfikacji osoby/ób, które mogły dokonać zniszczenia przedmiotowej rośliny. Niemniej jednak Komenda Straży Miejska w Brzegu nieustannie podejmuje próby pozyskania środków finansowych z różnych programów, które pozwolą na dalszą rozbudowę monitoringu wizyjnego w rejonie Parku Centralnego.
Ad. 4
Jak w pkt. 1, Straż Miejska wszczęła czynności wyjaśniające z art. 144 Kodeksu wykroczeń. Zabezpieczono zapis monitoringu. Obecnie trwa analiza nagrania i typowanie ewentualnych sprawcy/ów przedmiotowego czynu. Całość materiałów zostanie przekazana Policji, z uwagi na zmianę kwalifikacji prawnej czynu.

Ad. 5
Na obecną chwilę nie można mówić o przesłankach mogących świadczyć, że sprawcą/ami były dzieci, czy też osoby nieletnie. Czynności są w toku.

Ad. 6
Tak. Dzieci poniżej 13. roku życia co do zasady nie ponoszą odpowiedzialności deliktowej, więc jeżeli sprawcami okażą się dzieci, Urząd może dochodzić odpowiedzialności od ich rodziców lub opiekunów w postepowaniu cywilnym, którego podstawą jest przede wszystkim art. 427 Kodeksu cywilnego. W przypadku nieletnich powyżej 13. roku życia zachodzi już odpowiedzialność za popełnienie czynu zabronionego i sprawa jest przekazywana przez Policję do Sądu Rodzinnego i Nieletnich, który może zasądzić naprawienie szkody albo zwrotu kosztów leczenia cisa lub zwrotu równowartości za zniszczoną roślinę, jeżeli obumrze. Niezależnie od postępowania przed Sądem Rodzinnym, Urząd może na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego dochodzić roszczeń odszkodowawczych od nieletniego lub rodziców lub opiekunów.
Ad. 7
W przypadku, gdy Policja ustali sprawcę będzie on odpowiadał za przestępstwo z art. 288 Kodeksu karnego. W trakcie postępowania karnego sąd może na wniosek Urzędu zasądzić koszt naprawy za uszkodzenie lub zniszczenie rośliny, zwrot wydanych pieniędzy za leczenie, albo równowartość za zniszczoną roślinę. Niezależnie od postępowania karnego Urząd może złożyć pozew cywilny o odszkodowanie, w tym o zwrot kosztów leczenia cisa lub za jego zniszczenie w przypadku obumarcia. Podstawą roszczenia jest art. 415 Kodeksu cywilnego w związku z art. 361 i 363 Kodeksu cywilnego.

Ad. 8
Jesteśmy w trakcie konsultacji ze specjalistami z zakresu botaniki, dendrologii i pielęgnacji drzew. Ze względu na nietypowy i bardzo rozległy charakter uszkodzeń, wymaga on indywidualnego podejścia. Po ustaleniu zakresu niezbędnych prac będziemy mogli oszacować koszty, które pokryje Gmina.
Ad. 9
Straż Miejska planuje zakup fotopułapek, które będą umieszczane w miejscach zagrożonych, wytypowanych na podstawie przeprowadzonej analizy stanu bezpieczeństwa oraz porządku i spokoju publicznego na terenie miasta. Straż Miejska, z uwagi na ograniczone siły i środki, przy bardzo dużym obciążeniu bieżącymi zgłoszeniami, interwencjami i zabezpieczeniami, nie planuje dodatkowych patroli w parkach. Parki, skwery i zieleńce patrolowane są jednak podczas codziennych służb, gdyż ochrona zieleni jest jednym z zadań priorytetowych brzeskiej Straży Miejskiej i jest realizowana w miarę posiadanych możliwości oraz sił i środków. Dodatkowo, w ramach bieżącej współpracy, zwrócono się do Komendy Powiatowej Policji w Brzegu z prośbą o zlecenie zadań doraźnych policjantom w zakresie zapobiegania niszczeniu zieleni na terenie miasta, w szczególności poza godzinami pracy strażników.
Cis pospolity występuje na dużym obszarze plant miejskich, a ewentualne wygrodzenie wszystkich takich lokalizacji byłoby kosztowne i znacząco ograniczyłoby dostępność przestrzeni parkowej. Na terenie parków miejskich obowiązuje regulamin, który w sposób jednoznaczny zakazuje niszczenia zieleni. Informacje te są umieszczone w widocznych, strategicznych punktach, m.in. przy wejściach do parków.

Ad. 10
Straż Miejska w Brzegu w 2025 r. ujawniła m.in. 114 wykroczeń polegających na niszczeniu zieleni miejskiej. W 98 przypadkach zastosowano postępowanie mandatowe, a w 16 przypadkach środek oddziaływania wychowawczego w postaci pouczenia, na podstawie art. 41 Kodeksu wykroczeń. W bieżącym roku, za niszczenie zieleni nałożono 24 mandaty i zastosowano 7 pouczeń. Wykroczenia miały miejsce na terenie całego miasta, w różnych jego częściach i polegały głównie na rozjeżdżaniu trawników i zieleńców oraz na łamaniu drzewek i niszczeniu nasadzeń. Szczegółowe statystyki w tym zakresie nie są prowadzone przez Straż Miejską. Warto jednak podkreślić, że w ostatnim czasie nie odnotowaliśmy przypadku o tak dużej skali i charakterze, jak obecne uszkodzenie cisa w Parku Centralnym.

fot. UM Brzeg