Straszą kosztami referendum. Policzyliśmy: około 60 tys. zł. Mniej niż 2 zł na mieszkańca. Tyle co za dwie bułki. Bez masła

Referendum w Brzegu może kosztować około 60 tys. zł. To mniej niż miasto zapłaciło za audyt oświaty, mniej niż kosztuje roczna obsługa prawna jednej z kancelarii i wielokrotnie mniej niż 407 tys. zł wydane na dokumentację, która straciła ważność za czasów Wioletty Jaskólskiej-Palus. W przeliczeniu na jednego mieszkańca wychodzi mniej niż 2 zł. Dwie bułki. Bez masła. A kto stoi za referendum? PiS, Konfederacja, przegrani kandydaci? Nie. Za referendum stoi demokracja i prawo mieszkańców do oceny władzy.

Referendum w Brzegu będzie. To już stało się faktem. Podpisy przeszły weryfikację, data głosowania jest wyznaczona. Teraz zaczęła się walka o to, żeby przekonać mieszkańców, jak mają na referendum patrzeć. 
Schemat jest dość prosty. Najpierw pieniądze. Referendum ma być drogie, padają nawet „grube setki tysięcy”. Potem polityka. Kto za tym stoi? PiS? Konfederacja? Przegrani kandydaci? Ludzie, którzy chcą „dorwać się do władzy”?
W tej opowieści ginie tylko jedno. Referendum nie jest wyborem nowego burmistrza. Organizatorzy nikogo 25 października na fotel Wioletty Jaskólskiej Palus nie posadzą. Decyzję podejmą mieszkańcy. Mogą burmistrz odwołać. Mogą też dać jej bardzo mocny sygnał: chcemy, żebyś została.

Najpierw postraszmy kosztami

Ile referendum będzie kosztowało? Dzisiaj dokładnej kwoty nie zna nikt. Mimo to zwolennicy burmistrz Wioletty Jaskólskiej-Palus już wiedzą i ostrzegają!!! To mają to być „grube setki tysięcy złotych”.
Sprawdźmy więc liczby. Okazuje się, że referendum będzie kosztować stosunkowo niedużo. Mniej na przykład niż kosztował jeden z «bardzo potrzebnych» audytów zleconych przez burmistrz Wiolettę Jaskólską-Palus albo kwoty zapłacone firmom zewnętrznym za przygotowanie wniosków, które ostatecznie nie otrzymały dofinansowania. Największym wydatkiem są diety członków komisji. Wbrew pozorom bardzo łatwo to obliczyć. W Brzegu mamy 24 obwodowe komisje wyborcze i komisję miejską. Komisarz wyborczy wyznaczy po 3 członków komisji dla grupy referendalnej i po 3 dla burmistrz. Dieta powinna wynosić 300 pln dla osoby (tak było w niedawnych referendach w Głubczycach i Grodkowie) 400 dla przewodniczącego komisji i 350 dla zastępcy przewodniczącego komisji. Przy sześciu członkach każdej komisji (w Grodkowie było 8, bo referenda były dwa, w sprawie odwołania burmistrza i rady) oraz stawkach stosowanych podczas niedawnych referendów w Grodkowie i Głubczycach koszt diet można oszacować na około 48 750 zł. Kwota może się zmienić, może być mniejsza, między innymi w zależności od obsady komisji w obwodach zamkniętych.  Do tego dojdzie obsługa głosowania, materiały i inne wydatki organizacyjne.
Mamy świeży przykład z Grodkowa. Tam całe referendum kosztowało 119 702,41 zł. Z tego 81 600 zł stanowiły diety członków komisji. Urząd wykazał ponadto 28 872,78 zł kosztów obsługi informatycznej i organizacyjnej, 6293,68 zł na materiały, 2587,27 zł na usługi oraz 348,68 zł kosztów podróży służbowych. 
W Głubczycach koszty poza dietami były zdecydowanie niższe. Obsługa informatyczna i kancelaryjna wyniosła 16 300 zł, a pozostałe wydatki organizacyjne 1085,93 zł. 

Norbert Bohdziul, przewodniczący grupy referendalnej w Grodkowie, pamięta, że przed tamtejszym głosowaniem mieszkańcy również słyszeli o znacznie większych pieniądzach.

- „Uważam, że to nie są pieniądze zaprzepaszczone, wręcz przeciwnie. Przecież zdecydowana większość tej kwoty wróciła do ludzi w formie diet za pracę w komisjach. Przed referendum osoby związane z władzą i burmistrzem Miłoszem Krokiem straszyły mieszkańców, że referendum będzie kosztowało nawet 300 tysięcy złotych. Jak się okazało, kosztowało niespełna 120 tysięcy.
Mam natomiast pytania dotyczące samego rozliczenia. Diety to 81 600 zł, natomiast urząd wykazał jeszcze ponad 38 tysięcy złotych innych wydatków. Dla porównania w Głubczycach, przy zbliżonej liczbie komisji, dodatkowe koszty wyniosły nieco ponad 17 tysięcy. Różnica jest więc spora. Jaka władza, takie koszty, można powiedzieć” mówi Norbert Bohdziul, przewodniczący grupy referendalnej w Grodkowie. 

Do argumentu o kosztach referendum odnosi się również radny Kubiak. Jego zdaniem, skoro pieniądze na przeprowadzenie głosowania i tak zostaną wydane, najlepszą odpowiedzią na obawy o ich zmarnowanie jest po prostu udział mieszkańców w referendum.

- „Jeżeli przeciwnicy referendum martwią się o zmarnowanie środków Gminy Brzeg, to najlepszym sposobem jest wzięcie udziału w referendum, aby było przynajmniej wiążące. Każdy zagłosuje zgodnie ze swoim sumieniem i pieniądze nie zostaną w żaden sposób zmarnowane. Ponadto, jeżeli mówimy o demokracji, to referendum jest jednym z jej podstawowych narzędzi, szczególnie gdy władza nie słucha swoich Mieszkańców a mieliśmy tego przykłady już niestety niejednokrotnie w bieżącej kadencji” - mówi radny Kubiak.

„Grube setki tysięcy”. Tylko skąd?

W Brzegu kwoty zaczęły rosnąć, zanim referendum w ogóle się odbyło. Już się rozpoczęła kampania dezinformacji osób które maja ewidentne korzyści z obecnego układu władzy, jak Łukasz Mardas, tworzący wraz z radną Anną Głogowską fundację Moc i Siła. 
Napisał tak w mediach społecznościowych:
„Czy mieszkańcy są świadomi kosztów takiego referendum? To nie kosztuje sto złotych, koszty liczy się w grubych setkach tysięcy (Kraków: ok. 3/4 mln). Teraz pytanie czy nas na to stać? Nawet jeśli dojdzie do referendum i Pani Burmistrz zostanie odwołana to pierwszą rzeczą po objęciu urzędu przez nowego Burmistrza będą podwyżki żeby zbilansować koszty referendum. Zastanówmy się czy jest nam to potrzebne, czy nie lepiej dać dokończyć kadencje obecnej Pani Burmistrz a w przyszłych wyborach wybrać inną osobę”. 
Brzmi groźnie? Raczej bezmyślnie głupio. Nie znamy jeszcze kosztu brzeskiego referendum, ale Mardas już wie, że będą to „grube setki tysięcy”. Nie znamy wyniku referendum, ale zakłada jego odwoławczy finał. Nie znamy ewentualnego następcy Wioletty Jaskólskiej Palus, ale już wiadomo, jaka ma być jego pierwsza decyzja: podwyżki z powodu kosztów referendum. Większe bzdury może wypisywać już tylko chyba koleżanka Mardasa dyrektor biura senatora Jarmuziewicza, Anna Głogowska

Koszt referendum to mniej 2 złote na mieszkańca

Skoro straszy się mieszkańców horrendalnymi „kosztami” referendum, zobaczmy, jak wyglądają one na tle innych, najwyraźniej „bardzo potrzebnych” wydatków miasta.
Audyt organizacyjno-finansowy brzeskiej oświaty wykonany przez firmę Vulcan kosztował 61 992 zł. Roczna bieżąca obsługa prawna świadczona przez dwie kancelarie kosztuje odpowiednio: Kancelaria Radcy Prawnego Agnieszka Dębicka-Krzyśków - 99 814,50 zł oraz Grzegorz Kurzydło Kancelaria Radcy Prawnego - 59 962,50 zł. Ponad 60 tys. zł miało kosztować przygotowanie przez firmy zewnętrzne wniosku do tzw. programu szwajcarskiego, który ie przeszedł i nie został zakwalifikowany…
Najlepsze „kwiatki” zostawiliśmy jednak na koniec.
Pierwszy jest mniejszy, choć mówimy o 60 tys. złotych. Tyle w tej kadencji „zmarnowano”, lekką ręką dopuszczając do sytuacji, w której projekt kolumbarium stracił ważność. W tym przypadku rzeczywiście można mówić o marnotrawstwie publicznych pieniędzy.
Drugi „kwiatek” jest już znacznie większy. Można powiedzieć, że ogromny. Chodzi o ponad 400 tys. złotych.
W poprzedniej kadencji za opracowanie dokumentacji projektowo kosztorysowej dotyczącej zadania pn. „Zmiana sposobu użytkowania części pomieszczeń w budynku PSP nr 1 na pomieszczenia przedszkolne w Brzegu przy ul. B. Chrobrego” zapłacono 407 745 zł brutto.
Dokumentacja była gotowa i mogła zostać wykorzystana w obecnej kadencji burmistrz Wioletty Jaskólskiej-Palus. Tak się jednak nie stało. Termin ważności dokumentacji i pozwolenia na budowę upłynął 24 listopada 2025 roku. 
Ten projekt mógłby zapobiec likwidacji Przedszkola Publicznego nr 8, do której, według radnych, dąży burmistrz Wioletta Jaskólska-Palus. I teraz zestawmy te liczby ze straszeniem mieszkańców kosztami referendum.
Za ponad 400 tys. złotych wydanych na dokumentację, której ważność pozwolono wygasnąć, można byłoby zorganizować około siedmiu referendów, przyjmując koszt jednego na poziomie 60 tys. złotych. Słownie: „Siedem referendów”.
Teraz pokażmy, ile referendum kosztuje każdego z mieszkańców Brzegu. Jeżeli dla prostego rachunku przyjmiemy koszt referendum na poziomie około 60 tys. zł, przy podawanej na stronie urzędu miasta liczbie 32 910 mieszkańców wychodzi około 1,82 zł na osobę. To dwie bułki. Bez masła.

No to teraz pytanie o koszty zwolennikom Wioletty Jaskólskiej-Palsu można postawić inaczej.
Czy równowartość dwóch bułek na mieszkańca to rzeczywiście cena tak wysoka, że mieszkańcy nie powinni mieć możliwości wypowiedzenia się, czy chcą dalszych rządów obecnej burmistrz? 

Koszty nie wystarczyły. No to teraz polityka

Drugi przekaz też już ruszył. Trzeba pokazać, że referendum wcale nie jest sprawą mieszkańców, tylko polityków. Że „ktoś za tym stoi”.
Padają PiS, Konfederacja, przegrani kandydaci i osoby, które rzekomo chcą wykorzystać referendum do przejęcia władzy.
Tyle że grupa referendalna nie występuje pod szyldem żadnej partii. Są w niej ludzie związani z różnymi środowiskami politycznymi, ale organizatorzy podkreślają, że żadnego z tych ugrupowań nie reprezentują. 
Referendum zainicjował Tadeusz Nowosielski. Zanim rozpoczął formalną procedurę, postanowił sprawdzić, czy mieszkańcy w ogóle chcą takiego głosowania. W ciągu kilku dni zebrano ponad 3500 podpisów sondażowych. Dopiero później rozpoczęło się zbieranie podpisów wymaganych przepisami. Po zebraniu odpowiedniej liczby karty trafiły do Delegatury Krajowego Biura Wyborczego. Organizatorzy deklarują, że swojego kandydata na burmistrza nie mają. 
I tutaj argument o tym, kto po referendum chce „dorwać się do władzy”, ma podstawowy problem. 25 października żadnego kandydata na karcie nie będzie. Będzie obecna burmistrz.

Radna Głogowska broni partyjnej koleżanki z Koalicji Obywatelskiej

Do dyskusji włączyła się radna Anna Głogowska, dyrektor biura Senatora Tadeusza Jarmuziewicza. Jej wpis ma być z tych tak zwanych „mocnych”. Głogowska pisze o PiS, Konfederacji i ludziach, którzy przegrali wybory. Według niej „poczuli swoje pięć minut okazji, żeby zdeptać, zgnoić i ponownie spróbować dorwać się do władzy”.
Czytając ten wpis, trzeba jednak pamiętać o istotnym kontekście. Głogowska jest politycznie związana z Wiolettą Jaskólską Palus. Broni więc swojej partyjnej koleżanki. I ma do tego pełne prawo. Trudniej już przedstawiać taki głos jako chłodną ocenę referendum. 
Zwłaszcza że Głogowska niewiele pisze o tym, dlaczego kilka tysięcy mieszkańców podpisało się najpierw pod sondażowym poparciem dla referendum i jakie zarzuty wobec burmistrz mają jego inicjatorzy. Znacznie więcej miejsca poświęca ludziom stojącym po drugiej stronie sporu. Najciekawsze przychodzi chwilę później.
Po słowach o „zdeptywaniu”, „zgnojenia” i „dorwaniu się do władzy” Głogowska apeluje, żeby zachować szacunek, usiąść przy jednym stole i rozmawiać. Mocny apel? Raczej nieszczery. Szkoda, że kilka zdań wcześniej sama ustawiła przy tym stole drugą stronę w roli ludzi, którzy przyszli kogoś „zgnoić”.
Radna kończy swój wpis stwierdzeniem, że burmistrz została wybrana przez mieszkańców, dlatego powinna dokończyć kadencję, a jej pracę należy rozliczyć podczas wyborów, „tak, jak powinno się to odbywać w demokratycznym państwie”.
Tu pojawia się zasadniczy problem z tym argumentem. Referendum nie jest zaprzeczeniem demokracji. Referendum jest jednym z jej narzędzi.

A jeśli mieszkańcy poprą burmistrz?

Jest jeszcze druga strona tego głosowania, o której przeciwnicy referendum mówią znacznie mniej. Przecież Wioletta Jaskólska Palus wcale nie musi referendum przegrać.
Radny Chrzanowski uważa wręcz, że może ono być dla obecnej burmistrz korzystne.

- „Patrząc obiektywnie, to referendum może być korzystne właśnie dla obecnej burmistrz Wioletty Jaskólskiej Palus. Wierząc w swoje pomysły i mieszkańców, którzy ją popierają, powinna zachęcać swoich zwolenników, żeby wzięli udział i zagłosowali w referendum, pokazując tym samym, że jest dobrym gospodarzem.
Jeżeli wygra, jej mandat będzie mocniejszy i będzie mogła wtedy powiedzieć: «Mieszkańcy mnie ocenili i chcą, żebym dalej rządziła miastem».
Udział w referendum powinien być czymś naturalnym. My, jako radni, też powinniśmy zachęcać mieszkańców do głosowania, niezależnie od tego, po której stronie tego sporu stoimy. Referendum jest właśnie po to, żeby mieszkańcy mogli ocenić władzę”. - podsumowuje Chrzanowski.

Przewodniczący Rady Miejskiej Waldemar Wysocki również uważa, że referendum nie powinno być traktowane jak coś nadzwyczajnego.

- „Referendum odwoławcze jest po to, żeby mieszkańcy mogli ocenić, jak burmistrz sprawuje urząd i czy są zadowoleni z tego, w jaki sposób zarządzane jest miasto. To normalny, przewidziany prawem mechanizm obywatelskiej kontroli. Skoro mieszkańcy wybierają burmistrza, mają też prawo w trakcie kadencji powiedzieć: chcemy ocenić, czy nadal powinien pełnić tę funkcję.
Oczywiście referendum nie powinno być organizowane tylko dlatego, że ktoś burmistrza nie lubi albo ma inne poglądy polityczne. Muszą być konkretne powody i konkretne zastrzeżenia do sposobu sprawowania władzy. Dla jednych mogą to być finanse miasta, dla innych niezrealizowane obietnice, sposób prowadzenia inwestycji czy podejmowania ważnych decyzji. Mieszkańcy mogą też oceniać przejrzystość działania urzędu, sposób prowadzenia dialogu czy po prostu to, jak są traktowani przez władzę.
Dlatego samego referendum nie traktowałbym ani jako czegoś nadzwyczajnego, ani jako ataku na władzę. To po prostu możliwość wystawienia burmistrzowi oceny w trakcie kadencji. A to, jaka ta ocena będzie, zależy już od mieszkańców”. - uważa Wysocki.

Referendum to test dla władzy i prawo mieszkańców 

Norbert Bohdziul przeszedł już referendalną kampanię w Grodkowie. Tam również pojawiały się zarzuty wobec organizatorów, pytania o polityczne inspiracje i straszenie kosztami.

- „Jeżeli ktoś straszy ludzi referendum, opowiada, że «ktoś za nim stoi», próbuje doszukiwać się jakiegoś drugiego dna, a przy okazji zohydza jego inicjatorów, to po prostu nie mówi ludziom prawdy. My też to przechodziliśmy. Nas również atakowano, pomawiano, próbowano nam przypisywać różne intencje. A przecież chodziło o jedną prostą rzecz: żeby mieszkańcy mogli sami się wypowiedzieć.
Referendum nie przesądza przecież, że władza ma zostać odwołana. Mieszkańcy mogą powiedzieć: tak, popieramy was, rządźcie dalej, macie od nas jeszcze mocniejszy mandat. Ale mogą też powiedzieć: nie, nie jesteśmy zadowoleni i chcemy zmiany. I właśnie o to w referendum chodzi. Decyzja należy do mieszkańców, a nie do inicjatorów referendum.
Można porównać to do funkcjonowania systemu szkolnego. Uczeń pisze klasówkę albo zdaje egzamin i wtedy okazuje się, jak jest przygotowany. Weryfikacji dokonuje nauczyciel. Z władzą jest podobnie. Tyle że tutaj nauczycielem są mieszkańcy. To oni sprawdzają, wystawiają ocenę i decydują, czy władza dostaje promocję do następnej klasy, czy tej promocji nie dostaje”. - podsumowuje Norbert Bohdziul
 

Rozliczenia referendów w Głubczycach i Grodkowie