Do wzięcia nawet 3,5 mln euro. Radni pytają, czy Brzeg po nie sięgnie. Burmistrz: "analizujemy"

Brzeg może ubiegać się o nawet 3,5 mln euro na projekt związany z rewitalizacją i ochroną dziedzictwa kulturowego. Nabór trwa do 31 grudnia. O przygotowania miasta zapytała radna Iwona Wojtycza-Fronckiewicz wspólnie z przewodniczącym Rady Miejskiej Waldemarem Wysockim. Interpelację poparło jeszcze 13 radnych. Odpowiedź burmistrz jest obszerna, ale konkretów dotyczących samego projektu w niej niewiele. Projekt nie jest przygotowywany, rozmów z potencjalnymi partnerami nie ma, nie zapadła też decyzja o złożeniu wniosku. Miasto „analizuje możliwość”. Patrząc na opisane przez urząd działania, można niestety odnieść wrażenie, że Brzeg nie jest tym naborem szczególnie zainteresowany, a powtarzane „analizujemy” ma być przede wszystkim alibi w odpowiedzi udzielonej radnym.

Wojtycza-Fronckiewicz i Wysocki pytają, co robi miasto

Interpelację w sprawie programu „Kultura” Iwona Wojtycza-Fronckiewicz złożyła 4 sierpnia. Chodzi o Działanie 1 „Rewitalizacja i zrównoważone zarządzanie dziedzictwem kulturowym z aktywnym udziałem społeczności lokalnej” programu „Kultura”, finansowanego z Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Jest o co walczyć. Budżet całego działania wynosi 64,5 mln euro, a na jeden projekt można otrzymać od 1 do 3,5 mln euro. Nabór ruszył 15 lipca i potrwa do końca roku. Wyniki mają być ogłoszone w czerwcu 2027 roku. Radni wskazali, że Brzeg ze swoim dziedzictwem i potrzebami remontowymi powinien spróbować wykorzystać tę możliwość. Jako przykłady wymienili zabytkowe kamienice komunalne, historyczne podwórka, przestrzenie Starego Miasta, otoczenie Zamku Piastów Śląskich, tereny nadrzeczne, poprawę dostępności zabytków dla osób z niepełnosprawnościami czy renowację elewacji kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Nie był to gotowy projekt, lecz propozycje pokazujące, czego mógłby dotyczyć. Pytania do burmistrz były konkretne. Radni chcieli wiedzieć, czy miasto przygotowuje projekt i czy zamierza złożyć wniosek przed 31 grudnia. Pytali też o planowany zakres inwestycji, jej wartość, potencjalnych partnerów oraz o to, kto w magistracie zajmuje się wyszukiwaniem programów pomocowych i przygotowaniem wniosków.

Dużo „analizowania”, projektu brak

Odpowiedź burmistrz Violetty Jaskólskiej-Palus została podpisana 17 sierpnia. Urząd informuje, że znajduje się na etapie „analizy możliwości udziału w naborze i identyfikacji przedsięwzięcia”, które spełniałoby wymagania programu. Sprawdzane mają być zasoby gminy i jej instytucji kultury, możliwy zakres inwestycji oraz stopień przygotowania dokumentacyjnego potencjalnych projektów.

Magistrat wyjaśnia przy tym, że potrzebne mogą być m.in. dokumentacja projektowa, kosztorysy, decyzje, pozwolenia i uzgodnienia konserwatorskie. Przypomina również o minimalnej kwocie dofinansowania wynoszącej 1 mln euro, co wyklucza przedsięwzięcia o niewielkiej skali. To opis analiz. Kiedy jednak radni pytają o konkretny projekt, odpowiedź jest krótka: „Na obecnym etapie projekt nie jest przygotowywany. Nie ma również deklaracji, że miasto w ogóle przystąpi do naboru. Na pytanie, czy Gmina Brzeg zamierza złożyć wniosek przed 31 grudnia, urząd ponownie odpowiada, że „analizuje możliwość”. Decyzja ma zależeć od tego, czy uda się wypracować koncepcję spełniającą warunki programu i przygotować ją przed upływem terminu.

Radni zapytali również, dlaczego gmina nie prowadzi prac nad projektem, jeśli rzeczywiście takich prac nie ma. Odpowiedź brzmi: „Pytanie to nie znajduje obecnie zastosowania, ponieważ Gmina Brzeg prowadzi analizę możliwości przygotowania projektu i udziału w naborze.”Formalnie urząd nie mówi więc, że z programu rezygnuje. Trudno jednak w tej odpowiedzi znaleźć działania świadczące o konkretnych przygotowaniach do złożenia wniosku.

„Analiza możliwości” pojawia się dokładnie tam, gdzie radni pytają o decyzję, projekt i prowadzone prace. Trudno nie odnieść wrażenia, że miasto nie jest naborem szczególnie zainteresowane. Słowo „analizujemy” działa tu trochę jak alibi: urząd nie musi powiedzieć „nie składamy wniosku”, ale nie deklaruje również, że zamierza go przygotować.

Rozmów z partnerami nie rozpoczęto

Czy w takim razie urząd szuka partnerów i w ten sposób przygotowuje grunt pod przyszły projekt? O to radni również zapytali. Odpowiedź : „Na obecnym etapie, poprzedzającym wybór koncepcji projektu, nie są prowadzone rozmowy z potencjalnymi partnerami.

W odpowiedzi znalazło się przy okazji istotne wyjaśnienie dotyczące zasad programu. Nie każdy podmiot wymieniony przez radnych może być formalnym partnerem projektu. Mogą nimi być m.in. instytucje kultury, samorządy działające w imieniu samorządowych instytucji kultury, organizacje pozarządowe działające w sektorze kultury, szkoły i uczelnie. Parafie, wspólnoty mieszkaniowe oraz osoby fizyczne nie kwalifikują się jako partnerzy.

Kto w urzędzie szuka zewnętrznych pieniędzy?

Ostatnie pytanie radnych było bardziej ogólne i dotyczyło organizacji pracy magistratu. Radni chcieli wiedzieć, czy działa tam zespół odpowiedzialny za monitorowanie programów pomocowych i przygotowywanie projektów umożliwiających pozyskiwanie środków zewnętrznych. Okazuje się, że takiego odrębnego zespołu nie ma. Według burmistrz zadania te wykonują właściwe komórki organizacyjne urzędu. Poszczególne biura mają zajmować się m.in. pozyskiwaniem środków na realizowane przez siebie zadania, współpracą przy dokumentacji aplikacyjnej, obsługą wniosków, a później realizacją i rozliczaniem projektów.

Wojtycza-Fronckiewicz: liczyliśmy na konkretne działania

Iwona Wojtycza-Fronckiewicz przypomina, że interpelacja była wspólną inicjatywą jej, przewodniczącego Waldemara Wysockiego i kolejnych 13 radnych.

- „4 sierpnia, wspólnie z Waldemarem Wysockim, Przewodniczącym Rady Miejskiej w Brzegu, oraz grupą 13 radnych – a więc w sumie 15 radnymi – złożyliśmy interpelację dotyczącą przygotowania Brzegu do udziału w programie "Kultura", w ramach Działania 1 "Rewitalizacja i zrównoważone zarządzanie dziedzictwem kulturowym z aktywnym udziałem społeczności lokalnej". Robiliśmy to z nadzieją, że nasze miasto wykorzysta tę ogromną szansę i skutecznie sięgnie po zewnętrzne środki na ratowanie oraz rewitalizację naszego dziedzictwa. Niestety odpowiedź Urzędu Miasta mocno rozczarowała zarówno mnie, jak i radnych, którzy poparli tę interpelację. Mówimy przecież o programie, który daje możliwość pozyskania od 1 do 3,5 miliona euro na pojedynczy projekt, a cały budżet Działania 1 wynosi ponad 64 miliony euro. Nabór trwa od 15 lipca do 31 grudnia 2026 roku i jest ukierunkowany na rewitalizację dziedzictwa kulturowego, jego ochronę, restaurację i ponowne wykorzystanie z aktywnym udziałem lokalnych społeczności” – ocenia działania gminy radna Iwona Wojtycza-Fronckiewicz.

Radna tłumaczy, że Brzeg ma wiele zabytków wymagających kosztownych remontów. Jej zdaniem samorząd powinien więc wykorzystywać możliwości zdobywania pieniędzy zewnętrznych, zamiast później pokrywać wielomilionowe inwestycje wyłącznie z własnego budżetu. Przypomina też, że Gminny Program Rewitalizacji wskazuje zabytkową tkankę miasta i wykorzystanie dziedzictwa jako ważny element rozwoju Brzegu.Wojtycza-Fronckiewicz zwraca uwagę, że radni oczekiwali informacji o konkretnych przygotowaniach: wyborze obiektów, zakresie inwestycji i pracach nad projektem. Otrzymana odpowiedź, jak ocenia, pozostawiła więcej pytań niż odpowiedzi. Podkreśla również, że interpelacja nie miała być politycznym atakiem. Podpisało ją 15 radnych, którzy uznali, że przy takiej skali możliwego dofinansowania Brzeg powinien spróbować wykorzystać szansę. Radna nie uważa jednak sprawy za zamkniętą:-

- „Mam ogromną nadzieję, że mimo tego rozczarowującego stanowiska Urząd Miasta podejmie jeszcze zdecydowane działania. Czas jeszcze jest, ale nie można go dalej tracić. Brzeg powinien wykorzystać tę możliwość, bo jest to jedna z tych szans, które mogą realnie zmienić nasze miasto. Nie dla sukcesu jednej osoby czy jednej kadencji, ale dla mieszkańców, dla naszego dziedzictwa i dla przyszłych pokoleń” – podsumowuje Iwona Wojtycza-Fronckiewicz.

Nabór kończy się 31 grudnia. Według odpowiedzi podpisanej 17 sierpnia Brzeg projektu jeszcze nie przygotowywał. Czy zacznie i ostatecznie złoży wniosek, tego burmistrz radnym niestety nie zadeklarowała.

Poniżej w całości interpelacja radnych i odpowiedź burmistrz

Radna Rady Miejskiej Brzegu

Pani Iwona Wojtycza-Fronckiewicz oraz Radni Rady Miejskiej Brzegu

W odpowiedzi na Państwa interpelację z dnia 04.08.2026 r. dotyczącą przygotowania przez Gminę Brzeg projektu do Działania 1. „Rewitalizacja i zrównoważone zarządzanie dziedzictwem kulturowym z aktywnym udziałem społeczności lokalnej” Programu „Kultura” finansowanego z Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, informuję jak niżej.

Ad 1. Na jakim etapie znajdują się pracę nad przygotowaniem projektu Gminy Brzeg do Działania 1 Programu Kultura?

Nabór wniosków został ogłoszony 15 lipca 2026 r. Obecnie prace znajdują się na etapie analizy możliwości udziału w naborze i identyfikacji przedsięwzięcia, które spełniałoby wymagania Programu. W szczególności analizowane są zasoby Gminy i jej instytucji kultury oraz możliwy zakres inwestycji. W tym naborze jednostka samorządu terytorialnego może ubiegać się o dofinansowanie, działając na rzecz swojej samorządowej instytucji kultury.

W ramach naboru możliwe jest dofinansowanie renowacji i adaptacji zabytkowych budynków na potrzeby instytucji kultury oraz przedsięwzięcia związane z ochroną i aktywnym wykorzystaniem dziedzictwa kulturowego.

Analizowany jest również stopień przygotowania dokumentacyjnego potencjalnych projektów, w tym posiadanie dokumentacji projektowej, kosztorysów oraz wymaganych decyzji i pozwoleń, a w przypadku obiektów zabytkowych – także dokumentacji i uzgodnień konserwatorskich. Istotnym uwarunkowaniem naboru jest ponadto minimalna kwota dofinansowania wynosząca 1 mln euro, co w praktyce oznacza, że przedsięwzięcia o niewielkiej skali nie mogą stanowić projektu w ramach tego naboru.

Ad 2. Czy Gmina Brzeg zamierza złożyć wniosek o dofinansowanie przed

zakończeniem naboru, tj. do dnia 31 grudnia 2026 r?

Gmina Brzeg analizuje możliwość złożenia wniosku do 31 grudnia 2026 r., przy czym ostateczna decyzja będzie uzależniona od możliwości wypracowania koncepcji przedsięwzięcia spełniającego warunki naboru i możliwego do właściwego przygotowania w wymaganym terminie.

Ad 3. Jeżeli projekt jest przygotowywany, jaki będzie jego planowany zakres rzeczowy, wartość oraz wysokość wnioskowanego dofinansowania?

Na obecnym etapie projekt nie jest przygotowywany.

Ad 4. Jeżeli Gmina Brzeg nie prowadzi prac nad przygotowaniem projektu, jakie są przyczyny takiej decyzji?

Pytanie to nie znajduje obecnie zastosowania, ponieważ Gmina Brzeg prowadzi analizę możliwości przygotowania projektu i udziału w naborze.

Ad 5. Czy prowadzone są rozmowy z potencjalnymi partnerami projektu, w szczególności z Muzeum Piastów Śląskich, parafiami, wspólnotami mieszkaniowymi, organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami posiadającymi lub zarządzającymi zabytkami?

Na obecnym etapie, poprzedzającym wybór koncepcji projektu, nie są prowadzone rozmowy z potencjalnymi partnerami. Ewentualne partnerstwa mogą być analizowane po wypracowaniu zakresu przedsięwzięcia, z uwzględnieniem wymogów naboru i zasadności udziału danego podmiotu w projekcie.

Warto przy tym nadmienić, że zgodnie z dokumentacją naboru katalog podmiotów uprawnionych do udziału w projekcie w charakterze partnera jest określony. Partnerami z Polski, Państw-Beneficjentów lub Ukrainy mogą być:

państwowe i współprowadzone instytucje kultury;

jednostki samorządu terytorialnego działające w imieniu samorządowych instytucji kultury;

samorządowe instytucje kultury;

organizacje pozarządowe działające w sektorze kultury;

szkoły, szkoły wyższe i uczelnie.

Osoby fizyczne, parafie czy wspólnoty mieszkaniowe nie kwalifikują się jako partnerzy projektu.

Oznacza to, że ewentualne partnerstwa Gminy muszą być rozpatrywane nie tylko pod kątem merytorycznej zasadności udziału danego podmiotu, ale również jego formalnej kwalifikowalności zgodnie z zasadami naboru.

Ad 6. Czy w Urzędzie Miasta funkcjonuje zespół odpowiedzialny za monitorowanie programów pomocowych i przygotowywanie projektów umożliwiających skuteczne pozyskiwanie środków zewnętrznych? Jeśli tak, prosimy o przedstawienie zakresu jego zadań.

W Urzędzie Miasta nie funkcjonuje odrębny zespół odpowiedzialny za monitorowanie programów pomocowych i przygotowywanie projektów.

Zadania w tym zakresie są realizowane przez właściwe komórki organizacyjne Urzędu, zgodnie z zakresem ich merytorycznej działalności. Regulamin Organizacyjny wskazuje jako wspólne zadania biur m.in. pozyskiwanie środków zewnętrznych na realizację zadań danego biura, współpracę przy przygotowywaniu i weryfikacji dokumentów aplikacyjnych, administrowanie wnioskami o dofinansowanie oraz realizację, rozliczanie i sprawozdawczość projektów współfinansowanych ze środków zewnętrznych.

Pozyskiwanie środków zewnętrznych jest zatem realizowane w Urzędzie przez właściwe merytorycznie komórki organizacyjne, zgodnie z podziałem zadań określonym w Regulaminie Organizacyjnym, a nie przez odrębnie powołany zespół.

Dokument podpisano elektronicznie: Violetta Jaskólska-Palus Burmistrz

Data podpisu: 17-08-2026