materiały partnera
Wspólność majątkowa powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje przedmioty nabyte w jej trakcie przez oboje małżonków lub przez jedno z nich. Należą do niej przede wszystkim wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej, dochody z majątku wspólnego oraz z majątku osobistego każdego z małżonków, a także środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego. Do majątku osobistego zalicza się natomiast między innymi przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa, nabyte w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny — chyba że spadkodawca albo darczyńca postanowił inaczej — a także przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb.
Co do zasady oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, niezależnie od tego, w jakim stopniu każde z nich przyczyniło się do jego powstania. Ustawa dopuszcza jednak ustalenie udziałów nierównych, jeżeli przemawiają za tym ważne powody, a stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku był różny. Przy ocenie stopnia przyczynienia się uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Sądy sięgają po tę instytucję ostrożnie — samo osiąganie wyższych dochodów przez jednego z małżonków nie jest wystarczającą podstawą, podobnie jak wina w rozkładzie pożycia.
Kancelaria prowadzi sprawy rozwodowe wraz z postępowaniami o podział majątku wspólnego i rozliczenia między byłymi małżonkami.
Podział fizyczny polega na rozdzieleniu poszczególnych składników między byłych małżonków — jednemu przypada mieszkanie, drugiemu działka i oszczędności. Przy pojedynczej nieruchomości rozwiązanie to zwykle nie wchodzi w grę, dlatego najczęściej stosuje się przyznanie składnika jednej osobie z obowiązkiem spłaty drugiej. Sąd może rozłożyć spłatę na raty, oznaczając termin jej uiszczenia. Trzecim rozwiązaniem jest sprzedaż licytacyjna i podział uzyskanej sumy — stosowana jako ostateczność, ponieważ cena uzyskiwana w tym trybie bywa istotnie niższa od rynkowej.
W postępowaniu podziałowym rozlicza się nakłady i wydatki poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków oraz odwrotnie. Typowym przykładem jest remont mieszkania stanowiącego majątek osobisty jednej ze stron, sfinansowany ze wspólnych środków, albo spłata kredytu obciążającego wspólną nieruchomość dokonywana po ustaniu wspólności wyłącznie przez jedną osobę. Rozliczeniu podlegają również pobrane pożytki oraz — w określonych sytuacjach — przedmioty zużyte lub zbyte bez zgody drugiego małżonka. Skuteczne dochodzenie tych roszczeń wymaga dokumentacji: przelewów, faktur, wyciągów bankowych.
Zagadnienie to komplikuje wiele postępowań. Długi co do zasady nie podlegają podziałowi w tym postępowaniu, ponieważ ich rozliczenie wywoływałoby skutki wobec wierzyciela, który nie jest uczestnikiem sprawy. Bank nie jest związany ustaleniami byłych małżonków, a oboje pozostają wobec niego zobowiązani niezależnie od treści postanowienia działowego. Sąd może natomiast uwzględnić obciążenie hipoteczne przy ustalaniu wartości nieruchomości oraz rozliczyć raty spłacone po ustaniu wspólności. Zwolnienie jednego z małżonków z długu wymagałoby odrębnej zgody banku.
Jeżeli byli małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału, mogą zawrzeć umowę — w przypadku nieruchomości w formie aktu notarialnego. Jest to rozwiązanie znacznie szybsze i tańsze niż postępowanie sądowe. Opłata sądowa od wniosku o podział majątku wspólnego wynosi 1 000 zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału — 300 zł. Prawo nie przewiduje terminu, w którym podziału należy dokonać; zwłoka rodzi jednak realne problemy, ponieważ z upływem lat rośnie trudność ustalenia stanu i wartości poszczególnych składników, a niekiedy dochodzi do zmian w kręgu uczestników postępowania.
Podział majątku wspólnego stanowi część praktyki kancelarii w zakresie prawa rodzinnego, obejmującej także alimenty, władzę rodzicielską i kontakty z dziećmi. Aby omówić swoją sytuację majątkową po rozwodzie, skontaktuj się z kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.
