„Lewy mObywatel” coraz większym problemem. Fałszywka może wyglądać jak prawdziwa

Fałszywa aplikacja, spreparowany ekran albo generator fikcyjnych danych. Policja ostrzega przed „lewym mObywatelem”, który na pierwszy rzut oka może wyglądać niemal jak prawdziwy dokument. Na ekranie jest zdjęcie, nazwisko, data urodzenia, czasem również informacje o uprawnieniach. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś uwierzy w to, co widzi na telefonie, i na tym zakończy sprawdzanie dokumentu.

Policja ostrzega przed fałszywymi wersjami mObywatela i przypomina, że sam wygląd dokumentu na ekranie telefonu nie wystarcza do potwierdzenia jego autentyczności.

Określenia „lewy mObywatel”, „mFake” czy „Fake mObywatel” dotyczą różnych narzędzi udających oficjalną aplikację. Mogą to być fałszywe aplikacje, spreparowane zrzuty ekranu, generatory fikcyjnych danych, a nawet animacje naśladujące działanie prawdziwego dokumentu.

I właśnie wygląd jest tutaj największą pułapką. Zdjęcie się zgadza, dane są na swoim miejscu, całość przypomina dobrze znaną aplikację. Dla kogoś, kto nie wie, jak wygląda prawidłowa weryfikacja, taki ekran może być przekonujący. Tyle że obraz wyświetlony na telefonie sam w sobie niczego jeszcze nie potwierdza. Fałszywka może zostać wykorzystana do podszywania się pod inną osobę, omijania procedur bezpieczeństwa czy uzyskania dostępu do usług. Może też służyć do udawania pełnoletności, choćby przy próbie zakupu alkoholu lub wyrobów tytoniowych przez osobę niepełnoletnią.

Nie tylko policja i urzędy

Z takim dokumentem może zetknąć się sprzedawca, ochroniarz, pracownik lokalu, recepcjonista czy organizator imprezy. W praktyce każdy, kto w swojej pracy sprawdza wiek, tożsamość albo określone uprawnienia. Schemat może być banalnie prosty. Ktoś wyciąga telefon, pokazuje ekran przypominający mObywatela i liczy na to, że druga osoba rzuci okiem na zdjęcie oraz datę urodzenia. Jeśli na tym weryfikacja się skończy, fałszywka spełniła swoje zadanie.

Co powinno wzbudzić podejrzenia?

Sygnałem ostrzegawczym może być pokazywanie jedynie statycznego ekranu i unikanie właściwej weryfikacji. Uwagę powinno zwrócić również nienaturalne działanie aplikacji, brak reakcji jej elementów albo ekran, który zachowuje się po prostu jak wyświetlona grafika. Podejrzany może być też pośpiech. Zwłaszcza gdy osoba okazująca dokument wywiera presję, nie chce dodatkowego sprawdzenia danych albo próbuje jak najszybciej zakończyć weryfikację. Najbardziej oczywistym sygnałem jest rozbieżność między osobą stojącą przed nami a zdjęciem czy danymi widocznymi na ekranie.

Jak sprawdzić dokument?

Nie trzeba zgadywać na podstawie wyglądu aplikacji. Do potwierdzania dokumentów dostępnych w mObywatelu służą oficjalne metody weryfikacji.

Można skorzystać również z rządowego weryfikatora: Weryfikator mObywatela

To szczególnie ważne w sklepach, lokalach czy innych miejscach, gdzie dokumenty sprawdzane są regularnie. Pracownik powinien wiedzieć nie tylko, że ma poprosić o dokument, ale również jak sprawdzić, czy rzeczywiście jest autentyczny.

Aplikacje należy też pobierać wyłącznie z oficjalnych źródeł. Program podszywający się pod mObywatela może być nie tylko fałszywym dokumentem. Może również stanowić zagrożenie dla danych znajdujących się w telefonie.

Co zrobić, gdy coś się nie zgadza?

Jeśli dokument budzi wątpliwości, nie należy podejmować decyzji wyłącznie na podstawie obrazu widocznego na ekranie. Najpierw trzeba go zweryfikować. Jeżeli okoliczności wskazują, że ktoś świadomie próbuje posłużyć się fałszywką, sprawa może być znacznie poważniejsza niż samo pokazanie podrobionego ekranu. W przypadku podejrzenia przestępstwa należy powiadomić policję.

Użycie fałszywego narzędzia do potwierdzania tożsamości może też prowadzić do odpowiedzialności prawnej. Wiele zależy od tego, w jakim celu zostało wykorzystane.

Najważniejsza zasada jest prosta: ekran wyglądający jak mObywatel nie musi być mObywatelem. Jeśli od dokumentu zależy potwierdzenie wieku lub tożsamości, warto go rzeczywiście sprawdzić.

grafika: KPP Brzeg