Kapsel też ma swoje święto. Co jeszcze obchodzimy 21 września?

21 września swoje święto mają pracownicy i funkcjonariusze Krajowej Administracji Skarbowej, ale poniedziałkowy kalendarz na tym się nie kończy. To również Międzynarodowy Dzień Pokoju, Światowy Dzień Choroby Alzheimera, Dzień Kapsla i Światowy Dzień Orderu Uśmiechu. Tego samego dnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Modlitwy o Pokój.

Dzień Krajowej Administracji Skarbowej

Podatki, cło, kontrole, walka z przemytem, ale też obsługa podatników i przedsiębiorców. 21 września przypada Dzień Krajowej Administracji Skarbowej. KAS działa w obecnym kształcie od 1 marca 2017 roku. Połączono wtedy administrację podatkową, Służbę Celną i kontrolę skarbową. W ramach KAS powstała też umundurowana Służba Celno Skarbowa. Z urzędem skarbowym większość z nas kojarzy przede wszystkim podatki. Zakres działalności KAS jest jednak znacznie większy. To pobór podatków, opłat i ceł, egzekwowanie należności, kontrole, zwalczanie przestępstw skarbowych i nielegalnego handlu. KAS zajmuje się również obsługą podatników i przedsiębiorców. Funkcjonariusze Służby Celno Skarbowej kontrolują towary przekraczające granice i walczą z przemytem. Zajmują się również ochroną zagrożonych gatunków objętych konwencją CITES. 21 września jest ich świętem. Podczas oficjalnych obchodów wręczane są odznaczenia i awanse. Jednym z wyróżnień jest odznaka „Zasłużony dla Krajowej Administracji Skarbowej”, przyznawana w trzech stopniach: złotym, srebrnym i brązowym.

Międzynarodowy Dzień Pokoju

21 września obchodzimy również Międzynarodowy Dzień Pokoju. Jego historia sięga 1981 roku, kiedy Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło dzień poświęcony pokojowi. Pierwsze obchody odbyły się rok później. Początkowo święto nie miało stałej daty i było związane z rozpoczęciem wrześniowej sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Dopiero w 2001 roku ustalono, że będzie obchodzone każdego roku 21 września. Jednym z symboli obchodów jest Dzwon Pokoju stojący przed siedzibą ONZ w Nowym Jorku. Został podarowany organizacji w 1954 roku. Podczas uroczystości uderza w niego sekretarz generalny ONZ. 

Ten dzień ma przypominać o powstrzymaniu przemocy i konfliktów zbrojnych. Jego symbolem jest również gołąb pokoju.

Dzień Kapsla

Mały, metalowy i najczęściej interesuje nas tylko do chwili otwarcia butelki. 21 września kapsel wychodzi jednak z cienia, bo właśnie wtedy przypada Dzień Kapsla. Święto jest stosunkowo młode. Pierwsze obchody odbyły się w 2019 roku w Poznaniu i miały ekologiczny charakter. Nad Wartą zorganizowano akcję sprzątania po sezonie letnim. W ciągu kilku godzin zebrano ponad 50 tysięcy kapsli. Na pamiątkę tej akcji 21 września ogłoszono Dniem Kapsla. Sam kapsel jest znacznie starszy. Zamknięcie koronowe wynalazł w 1892 roku Amerykanin William Painter. Pozwalało ono szczelnie zamknąć butelkę i dłużej przechowywać znajdujący się w niej napój. Wynalazek szybko przyjął się w przemyśle. Są też ludzie, dla których kapsel wcale nie kończy swojego życia po otwarciu butelki. Kolekcjonowanie kapsli ma nawet własną nazwę: kapselofilia. Zbieracze wyszukują egzemplarze z różnych krajów, marek i okresów, wymieniają się nimi i tworzą całe kolekcje. Starsi mogą pamiętać jeszcze grę w kapsle, szczególnie popularną w latach 70. i 80. Na ziemi lub chodniku wyznaczało się trasę, a zawodnicy przesuwali po niej kapsle pstryknięciami palców.

Światowy Dzień Choroby Alzheimera

21 września przypada Światowy Dzień Choroby Alzheimera. Obchodzony jest od 1994 roku. Ma zwiększać wiedzę o chorobie i przypominać o osobach, które każdego dnia opiekują się chorymi. Alzheimer jest postępującą chorobą mózgu. Prowadzi do zaburzeń pamięci, myślenia, mowy i zachowania. Wraz z rozwojem choroby człowiek stopniowo traci możliwość samodzielnego funkcjonowania. Początek może być trudny do zauważenia. Problemy z pamięcią krótkotrwałą, zapominanie niedawnych wydarzeń, trudności ze znalezieniem właściwego słowa czy wykonywaniem dobrze znanych czynności nie zawsze od razu budzą niepokój. Później mogą pojawić się problemy z orientacją w czasie i miejscu, koncentracją oraz podejmowaniem prostych decyzji. Alzheimer nie jest naturalnym elementem starzenia się. Wiek jest istotnym czynnikiem ryzyka, ale choroby nie należy traktować jako zwykłej konsekwencji starości.

Przy niepokojących objawach diagnostykę można rozpocząć u lekarza rodzinnego. Jeśli będzie taka potrzeba, pacjent może zostać skierowany do neurologa, psychiatry lub do szpitala. W rozpoznaniu wykorzystuje się między innymi ocenę neuropsychologiczną i badania obrazowe mózgu.

Choroba zmienia też życie najbliższych. Wraz z utratą samodzielności przez chorego coraz więcej obowiązków przejmują bliscy. Stała opieka oznacza dla nich często duży wysiłek psychiczny i fizyczny.

Światowy Dzień Orderu Uśmiechu

Są medale przyznawane przez prezydentów, ministrów i kapituły. Ten jest szczególny, bo dorosłych nagradzają dzieci. Order Uśmiechu narodził się w 1968 roku. Pomysł pojawił się w redakcji „Kuriera Polskiego”. Inspiracją była opowieść Wandy Chotomskiej o chłopcu przebywającym w szpitalu rehabilitacyjnym w Konstancinie. Dziennikarze uznali, że dzieci również powinny móc nagradzać dorosłych, którzy robią dla nich coś dobrego.

Ogłoszono konkurs na projekt odznaczenia. Dzieci nadesłały aż 44 tysiące prac. Jury pod przewodnictwem Szymona Kobylińskiego wybrało projekt Ewy Chrobak. Order Uśmiechu numer 1 otrzymał w lutym 1969 roku poznański lekarz Wiktor Dega. W 1979 roku Order Uśmiechu uzyskał rangę międzynarodową, a rok później odbyło się pierwsze spotkanie międzynarodowej kapituły. Światowy Dzień Orderu Uśmiechu ustanowiono w 2003 roku podczas posiedzenia Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu w Świdnicy. Wybrano datę 21 września.

Jest też akcent bliski Opolszczyźnie. Od 2023 roku Muzeum Orderu Uśmiechu znajduje się w Głuchołazach.

Międzynarodowy Dzień Modlitwy o Pokój

21 września obchodzony jest także Międzynarodowy Dzień Modlitwy o Pokój. Święto zapoczątkowała Światowa Rada Kościołów. Pomysł wyznaczenia corocznego dnia modlitwy pojawił się w 2004 roku podczas spotkania sekretarza generalnego Światowej Rady Kościołów Samuela Kobii z ówczesnym sekretarzem generalnym ONZ Kofim Annanem. Obchody odbywają się w tym samym terminie co Międzynarodowy Dzień Pokoju. Do inicjatywy włączyła się Polska Rada Ekumeniczna, zachęcając Kościoły w Polsce do organizowania nabożeństw i wspólnej modlitwy o pokój.Historia międzyreligijnych spotkań w intencji pokoju jest jednak starsza. 27 października 1986 roku Jan Paweł II zorganizował w Asyżu Światowy Dzień Modlitwy o Pokój. Spotkali się tam przedstawiciele różnych religii. Hasło brzmiało: „Być razem, aby się modlić”.

W Polsce do tej tradycji nawiązywały później między innymi spotkania w Krakowie, Oświęcimiu i Wrocławiu.