Równonoc jesienna, Dzień Spadającego Liścia i inne święta 23 września

Dziś zaczęła się astronomiczna jesień. Równonoc nastąpiła o godz. 2.06, a od teraz dni na naszej półkuli będą coraz krótsze. Z początkiem jesieni od wieków wiązały się obrzędy kończące żniwa, z których wyrosły dzisiejsze dożynki. 23 września obchodzimy również Dzień Spadającego Liścia i Międzynarodowy Dzień Języków Migowych.

Równonoc jesienna. Od teraz nocy będzie przybywać

Równonoc jesienna na półkuli północnej przypada między 21 a 24 września. W 2026 roku nastąpiła 23 września o godz. 2.06. To właśnie ten moment wyznacza początek astronomicznej jesieni.

Nazwa „równonoc” może trochę mylić. Nie oznacza, że wszędzie dzień i noc trwają dokładnie po 12 godzin. W astronomicznym ujęciu jest to moment, gdy Słońce przecina równik niebieski, przechodząc z półkuli północnej na południową. Od tej pory na naszej półkuli dni będą coraz krótsze, aż do przesilenia zimowego.

Równonoc i dawne święto plonów

Początek jesieni miał kiedyś znacznie większe znaczenie niż tylko zmiana kartki w kalendarzu. Z tym okresem wiązały się obrzędy kończące żniwa i prace polowe. Dożynki, nazywane również Świętem Plonów, w czasach przedchrześcijańskich łączono z okresem równonocy jesiennej. Dziękowano za zebrane plony i proszono o urodzaj w kolejnym roku.

Zwyczaje różniły się w zależności od regionu. Używano nazw wyżynki, obrzynki, wieniec, wieńcowe czy okrężne. Na Śląsku Opolskim funkcjonowała nazwa żniwniok.

Jednym z najważniejszych symboli był wieniec wykonany z pozostawionych na polu zbóż, ozdabiany jarzębiną, orzechami, owocami, kwiatami i wstążkami. Niosła go zwykle najlepsza żniwiarka. Wieniec przechowywano później aż do następnego siewu, a wykruszone z niego ziarna mieszano z ziarnem przeznaczonym do wysiania.

Na polu pozostawiano też ostatnią kępę niezżętego zboża. W różnych częściach kraju nazywano ją m.in. przepiórką, brodą, kozą czy pępkiem. Miała symbolizować ciągłość urodzaju. Po obrzędach przychodził czas na wspólne jedzenie i tańce.

Dzisiejsze dożynki wyglądają inaczej i zwykle odbywają się wcześniej, w sierpniu lub we wrześniu, już po zakończeniu żniw. Wciąż jednak pozostało w nich sporo dawnych elementów, przede wszystkim wieńce, korowody i wspólne świętowanie plonów.

Dzień Spadającego Liścia

Trudno o datę bardziej pasującą do takiego święta. 23 września obchodzony jest również Dzień Spadającego Liścia. Jego pomysłodawcą jest Jerzy Szewczyk, który uznał, że jesieni przydałoby się bardziej pogodne święto. Zamiast więc żałować kończącego się lata, można po prostu przywitać nową porę roku.

Opadające liście mają przy tym bardzo praktyczne znaczenie. Rozkładając się, wzbogacają glebę, a powstająca z nich ściółka pomaga zatrzymać wilgoć, chroni ziemię i daje schronienie wielu drobnym zwierzętom.

Międzynarodowy Dzień Języków Migowych

23 września przypada również Międzynarodowy Dzień Języków Migowych, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2017 roku. Ma przypominać o znaczeniu języków migowych dla praw i tożsamości osób Głuchych.

Języki migowe nie są jednym uniwersalnym systemem używanym na całym świecie. Istnieje ich około 200–300, mają własne słownictwo i gramatykę. W Polsce społeczność Głuchych posługuje się przede wszystkim Polskim Językiem Migowym, czyli PJM.