Jabłko ma swoje święto. Tajniak też. Co obchodzimy 28 września?

28 września przypadają trzy bardzo różne święta. Światowy Dzień Jabłka można potraktować całkiem smacznie, Międzynarodowy Dzień Tajniaka z przymrużeniem oka, ale Światowy Dzień Wścieklizny przypomina już o bardzo poważnym zagrożeniu. W 2026 roku 28 września przypada w poniedziałek.

Światowy Dzień Wścieklizny

Tu powodów do żartów nie ma. 28 września obchodzony jest Światowy Dzień Wścieklizny. Jego celem jest przypominanie o zagrożeniu, jakie choroba stanowi dla ludzi i zwierząt, oraz o sposobach jej zapobiegania. Pierwsze obchody zorganizowano w 2007 roku w Atlancie. Inicjatywa zyskała później międzynarodowe poparcie, a w działania związane ze Światowym Dniem Wścieklizny włączyła się m.in. Światowa Organizacja Zdrowia. Przekaz jest prosty: walka ze wścieklizną wśród zwierząt chroni również ludzi.

Międzynarodowy Dzień Tajniaka

Ciemne okulary, płaszcz i kapelusz? 28 września można je założyć bez większego tłumaczenia. Przynajmniej według pomysłodawców Międzynarodowego Dnia Tajniaka. Święto powstało w 1988 roku z inicjatywy Majora Waldemara Fydrycha i Pomarańczowej Alternatywy. Od początku miało charakter satyryczny i rozrywkowy. W realiach PRL taki żart miał jednak drugie dno. Pomarańczowa Alternatywa właśnie absurdem i happeningami kpiła z ówczesnej rzeczywistości. Dlatego Międzynarodowego Dnia Tajniaka raczej nie należy traktować jako zawodowego święta służb. To przede wszystkim żart wywodzący się z kultury alternatywnej i czasów, kiedy satyra była również sposobem protestu.

Światowy Dzień Jabłka

Na koniec coś znacznie bardziej swojskiego. Czerwone, zielone, żółte, słodkie albo kwaśne. 28 września swoje święto mają jabłka. To jeden z najpopularniejszych owoców, a wybór odmian jest naprawdę spory. Antonówka, Cortland, Gala, Golden Delicious, Granny Smith, Jonagold, Lobo, Ligol, Szampion czy dobrze znana papierówka różnią się smakiem, twardością i zastosowaniem w kuchni. Jabłka można jeść prosto z drzewa, ale równie dobrze sprawdzają się po przetworzeniu. Robimy z nich soki, kompoty, przeciery i susz. Trafiają do szarlotki, ryżu na słodko, sałatek, a także do dań mięsnych. Chyba najbardziej klasycznym polskim połączeniem pozostaje kaczka z jabłkami.

Są też źródłem błonnika i witaminy C, choć jej zawartość może się znacznie różnić w zależności od odmiany, warunków uprawy czy przechowywania owoców. W jabłkach znajdują się również pektyny i kwercetyna. Ale jabłko od dawna znaczy znacznie więcej niż tylko owoc. Przez wieki pojawiało się w mitach, legendach, baśniach i obyczajach. W mitologii greckiej znajdziemy złote jabłka Hesperyd i słynne jabłko niezgody. W tradycji chrześcijańskiej jabłko zaczęto kojarzyć z owocem zerwanym przez Ewę, choć sama Biblia nie mówi, jaki to był owoc.

Jest zatrute jabłko ze „Śnieżki”, jabłko, które według popularnej legendy miało spaść Newtonowi na głowę, i jabłko na głowie syna Wilhelma Tella. Nowy Jork nazywany jest „Wielkim Jabłkiem”, a nadgryzione jabłko stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków firmowych na świecie. Jabłko mocno zadomowiło się również w naszym języku. „Niedaleko pada jabłko od jabłoni”, „zdrowy jak jabłko” czy „stłuc kogoś na kwaśne jabłko” to zwroty, których używamy do dziś.

28 września można więc po prostu sięgnąć po jabłko. W końcu trudno o prostszy sposób uczczenia tego święta.