Dzień Chłopaka, tłumaczy, archiwistów i copywriterów. Święta 30 września

30 września kojarzy się przede wszystkim z Dniem Chłopaka, ale w kalendarzu jest dziś znacznie więcej okazji. Swoje święto mają tłumacze, copywriterzy i archiwiści. Data Międzynarodowego Dnia Tłumacza nie jest przypadkowa. Tego dnia wspominany jest św. Hieronim, patron tłumaczy, którego największym dziełem był łaciński przekład Biblii. Pracował nad nim przez ponad 20 lat.

Międzynarodowy Dzień Tłumacza

Międzynarodowy Dzień Tłumacza obchodzony jest 30 września, w dniu wspomnienia św. Hieronima. To właśnie jego uznaje się za patrona ludzi zajmujących się przekładem. Święto od lat propagowała Międzynarodowa Federacja Tłumaczy, powstała w 1953 roku. W 1991 roku organizacja podjęła inicjatywę zmierzającą do oficjalnego uznania tego dnia. Chodziło również o zwrócenie większej uwagi na sam zawód i środowisko tłumaczy na całym świecie.

Dziś tłumacze są potrzebni właściwie wszędzie: w biznesie, nauce, kulturze czy administracji. I choć zmieniają się narzędzia, z których korzystają, sens ich pracy pozostaje ten sam: przełożyć tekst tak, żeby w innym języku zachował swoje znaczenie.

Święty Hieronim. Nad Wulgatą pracował ponad 20 lat

Hieronim ze Strydonu urodził się najprawdopodobniej w 331 roku. Pochodził z zamożnej chrześcijańskiej rodziny. Jako młody człowiek wyjechał do Rzymu, gdzie uczył się gramatyki, literatury klasycznej i retoryki. Jeszcze podczas pobytu w Rzymie zdecydował się przyjąć chrzest. Później wiele podróżował. Przebywał m.in. w Trewirze, Antiochii, Konstantynopolu i Ziemi Świętej. Część życia spędził na Pustyni Syryjskiej. Mieszkał w jaskini, zajmował się przepisywaniem ksiąg, doskonalił grekę, zaczął też uczyć się syryjskiego i hebrajskiego.

Około 383 lub 384 roku, na prośbę papieża Damazego, rozpoczął pracę nad łacińską wersją Biblii. Zaczął od czterech Ewangelii. Ówczesne przekłady łacińskie występowały w różnych wersjach, zdarzały się w nich niespójności i naleciałości języka potocznego. Po opuszczeniu Rzymu Hieronim ostatecznie osiadł w Betlejem. Tam dalej uczył się hebrajskiego i pracował nad przekładem Starego Testamentu. Początkowo korzystał z greckiej Septuaginty, później zdecydował się tłumaczyć bezpośrednio z hebrajskiego. Pracę zakończył około 405–406 roku. Całe przedsięwzięcie zajęło mu około 22 lat. Powstały w ten sposób łaciński tekst Biblii stał się znany jako Wulgata.

Hieronim nie zajmował się wyłącznie przekładami. Pisał komentarze biblijne, teksty teologiczne, polemiki i liczne listy. Zmarł w Betlejem 30 września, najprawdopodobniej w 420 roku. W rocznicę jego śmierci obchodzone jest w Kościele katolickim jego wspomnienie liturgiczne. 
Św. Hieronim jest patronem m.in. tłumaczy, biblistów, księgarzy i studentów oraz archiwistów (dziś też mają swoje święto).

Charakterystyczną postacią stał się również w sztuce. Bywa przedstawiany jako uczony pochylony nad księgą albo jako pustelnik. Na obrazach pojawiają się przy nim księga, pióro, czaszka, krzyż i lew. Zwierzę nawiązuje do legendy, według której Hieronim wyjął cierń z jego łapy.

Dzień Archiwisty

30 września swoje święto obchodzą także polscy archiwiści. Dzień Archiwisty ustanowiono decyzją Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych w 2019 roku. Pierwsze obchody odbyły się 30 września tego samego roku. O pracy archiwistów na co dzień mówi się niewiele. To oni zajmują się opracowywaniem i zabezpieczaniem dokumentów, do których później sięgają historycy, naukowcy, dziennikarze czy osoby poszukujące informacji o własnej rodzinie.

I nie chodzi już wyłącznie o stosy papierowych dokumentów. W archiwach przechowywane są fotografie, materiały audiowizualne i coraz więcej dokumentacji cyfrowej.

Dzień Chłopaka

Najbardziej popularnym świętem przypadającym 30 września pozostaje w Polsce Dzień Chłopaka. Szczególnie dobrze zadomowił się w szkołach, gdzie dziewczęta często przygotowują dla kolegów drobne upominki lub niespodzianki. W Polsce święto zaczęło zdobywać większą popularność w latach 90. XX wieku. Podobne dni obchodzone są również w innych państwach, choć w różnych terminach. 

Światowy Dzień Copywritera

30 września przypada również Światowy Dzień Copywritera. Inicjatywa jego ustanowienia wyszła od Studenckiego Koła „Coffeewriters” z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz portali Kalbi.pl i bimKal.pl. Copywriter kojarzony jest głównie z reklamą, ale jego praca nie kończy się na wymyślaniu haseł. Pisze teksty na strony internetowe, opisy produktów, posty do mediów społecznościowych czy scenariusze reklam. Może pracować w agencji, wydawnictwie albo jako freelancer.

Domena publiczna. Pogrzeb św. Hieronima, Vittore Carpaccio (wikipedia.org)