10 października: planszówki, owsianka, drzewa i kilka znacznie poważniejszych świą

Chińczyk, Monopoly, Scrabble, a może szachy? Dziś jest dobry powód, żeby wyciągnąć planszówkę z szafy i zaprosić rodzinę albo znajomych do wspólnej gry. W sobotę, 10 października, obchodzimy Dzień Gier Planszowych. Ale dzisiejszy kalendarz przypomina również o znacznie poważniejszych sprawach. To Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego, Święto Drzewa, Europejski Dzień Przeciw Karze Śmierci, Święto Żołnierza Rezerwy oraz Światowy Dzień Opieki Paliatywnej i Hospicjów. Swoje święto ma nawet poczciwa owsianka.

Dzień Gier Planszowych

Miała być jedna partia, najwyżej pół godziny. Tymczasem minęły dwie godziny, ktoś właśnie przegrał po raz trzeci, ktoś inny domaga się rewanżu, a najmłodszy uczestnik rozgrywki przekonuje, że pozostali źle zrozumieli zasady. Brzmi znajomo? Tak właśnie potrafi wyglądać rodzinny wieczór z planszówkami. I nie trzeba do tego szczególnie wymyślnych gier. Wystarczy stary Chińczyk, warcaby albo Monopoly, przy którym niejedna rodzina przekonała się, jak szybko można stracić cały majątek.

Dziś, 10 października, miłośnicy takiej rozrywki mają swoje święto. Dzień Gier Planszowych obchodzony jest w Polsce od 2020 roku pod hasłem „Cała Polska Gra w Planszówki”. Do akcji przyłączają się wydawcy gier, sklepy, biblioteki, szkoły, kluby i lokale, w których organizowane są wspólne rozgrywki. Jedni przygotowują turnieje, inni prezentują nowe tytuły albo po prostu zapraszają chętnych do stołu. Planszówki przestały być rozrywką kojarzoną wyłącznie z dziećmi. Grają studenci, rodzice, seniorzy i całe grupy znajomych. Niektórzy traktują to jako okazję do spotkania, inni podchodzą do każdej rozgrywki niemal jak do mistrzostw świata.

Polacy pokochali planszówki

Popularność gier planszowych w Polsce widać również w liczbach. Według przytoczonych danych branżowych nasz kraj jest trzecim co do wielkości rynkiem planszówek w Unii Europejskiej, po Niemczech i Francji. Działa u nas około 77 aktywnych wydawców, a wartość sprzedaży detalicznej szacowana jest na 600 do 700 milionów złotych. W sklepach można znaleźć tysiące tytułów. Są gry strategiczne, ekonomiczne, logiczne, przygodowe i towarzyskie. Niektóre mają zasady, które można wytłumaczyć w kilka minut. Inne wymagają przeczytania kilkudziesięciostronicowej instrukcji, zanim ktokolwiek wykona pierwszy ruch. Nie każdemu chce się jednak studiować instrukcję przez pół wieczoru. I właśnie dlatego stare, dobrze znane gry wciąż mają swoich zwolenników. W Chińczyku zasady są proste. Rzucasz kostką, przesuwasz pionek i próbujesz dotrzeć do mety. Problem zaczyna się wtedy, gdy ktoś zbije ci pionek na ostatniej prostej. Niby tylko gra, a pretensje potrafią trwać znacznie dłużej niż sama rozgrywka. Dzień Gier Planszowych można obchodzić również w domu. Wystarczy odkurzyć pudełko leżące od lat na półce, zaprosić kilka osób i znaleźć trochę wolnego czasu. A jeśli ktoś po przegranej partii obrazi się na pół wieczoru? Cóż, takie rzeczy przy planszówkach też się zdarzają.

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego

O zdrowiu psychicznym wciąż mówi się mniej chętnie niż o chorobach fizycznych. Z bólem zęba idziemy do dentysty, ale kiedy przez dłuższy czas nie radzimy sobie ze stresem, lękiem czy obniżonym nastrojem, często próbujemy przeczekać problem. Właśnie o takich sprawach przypomina Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego, obchodzony 10 października od 1992 roku. Święto ustanowiono z inicjatywy Światowej Federacji Zdrowia Psychicznego. Gorsze samopoczucie zdarza się każdemu. Nie oznacza od razu choroby. Jeśli jednak smutek, niepokój, problemy ze snem czy brak energii utrzymują się tygodniami i utrudniają codzienne funkcjonowanie, nie należy ich lekceważyć. Czasem pomaga odpoczynek, spacer albo rozmowa z kimś bliskim. Bywają jednak sytuacje, w których potrzebna jest pomoc psychologa lub psychiatry. Korzystanie z niej nie powinno być powodem do wstydu.

Warto też zwracać uwagę na osoby ze swojego otoczenia. Nie każdy, kto przeżywa trudny okres, potrafi sam poprosić o pomoc.

Europejski Dzień Przeciw Karze Śmierci

W Polsce ostatnią egzekucję wykonano 21 kwietnia 1988 roku. Dziś kara śmierci nie istnieje w polskim prawie, ale w wielu państwach świata nadal jest stosowana. 10 października obchodzony jest Europejski i Światowy Dzień Przeciw Karze Śmierci. Jego celem jest przypominanie o prawie do życia i sprzeciw wobec wykonywania wyroków śmierci. W państwach Unii Europejskiej kara śmierci została zniesiona. Jedynym krajem europejskim, który nadal ją wykonuje, pozostaje Białoruś.

Święto jest również okazją do dyskusji o granicach wymierzania sprawiedliwości, możliwości pomyłek sądowych i odpowiedzialności państwa za życie człowieka.

Święto Drzewa

Posadzić drzewo jest stosunkowo łatwo. Znacznie trudniej zadbać o to, żeby mogło spokojnie rosnąć przez następne kilkadziesiąt lat. O tym również przypomina Święto Drzewa, obchodzone w Polsce 10 października. Pomysłodawcą akcji był Klub Gaja, który rozpoczął ją w 2003 roku. Przez lata do programu przyłączyły się szkoły, samorządy, organizacje społeczne i mieszkańcy. W ramach prowadzonych działań posadzono ponad milion drzew. Nie chodzi jednak wyłącznie o nowe nasadzenia. Równie ważna jest ochrona drzew, które już rosną, szczególnie tych starych, często pamiętających kilka pokoleń mieszkańców. Drzewo można wyciąć w kilkanaście minut. Na następne, które zapewni podobny cień i osiągnie podobne rozmiary, trzeba będzie czekać dziesiątki lat.

Światowy Dzień Owsianki

Jedni ją uwielbiają, inni do dziś pamiętają owsiankę z dzieciństwa i nie zamierzają do niej wracać. Tak czy inaczej, 10 października swoje święto ma również to popularne danie. Światowy Dzień Owsianki ustanowiono w 2013 roku z inicjatywy szkockiej organizacji charytatywnej Mary's Meals, która pomaga zapewniać posiłki dzieciom żyjącym w ubóstwie. Wybór owsianki nie był przypadkowy. To proste, tanie i sycące danie, które można przygotować nawet w trudnych warunkach. Owsianka jest również źródłem błonnika, w tym beta-glukanów, które pomagają obniżać poziom cholesterolu. Dostarcza też składników mineralnych i witamin. Dziś można ją przygotować na wiele sposobów. Z owocami, orzechami, miodem, jogurtem, a nawet w wersji wytrawnej. Choć niektórzy i tak pozostaną przy zdaniu, że najlepsza owsianka to ta, której nie trzeba jeść.

Święto Żołnierza Rezerwy

10 października swoje święto obchodzą także żołnierze rezerwy. Zostało ono ustanowione w 2019 roku. Data nawiązuje do bitwy pod Koronowem, stoczonej 10 października 1410 roku, kilka miesięcy po zwycięstwie wojsk polsko-litewskich pod Grunwaldem. Święto poświęcone jest osobom, które odbyły służbę wojskową i nadal pozostają związane z systemem rezerw osobowych Sił Zbrojnych RP. W razie zagrożenia państwa ich doświadczenie i przygotowanie mogą mieć istotne znaczenie dla obronności kraju. Tegoroczne obchody mają szczególny charakter. Rok 2026 został ustanowiony Rokiem Rezerw. Z tej okazji organizowane są uroczystości, podczas których rezerwistom wręczane są wyróżnienia, listy gratulacyjne i nominacje na wyższe stopnie wojskowe.

Światowy Dzień Opieki Paliatywnej i Hospicjów

Są ludzie, których codzienna praca polega na pomaganiu osobom ciężko i nieuleczalnie chorym. Towarzyszą im w najtrudniejszych chwilach, starają się łagodzić ból, wspierają rodziny i pomagają zachować możliwie najlepszą jakość życia. Lekarze, pielęgniarki, psycholodzy, opiekunowie i wolontariusze hospicyjni wykonują pracę, o której rzadko mówi się na co dzień. Właśnie im oraz ich podopiecznym poświęcony jest Światowy Dzień Opieki Paliatywnej i Hospicjów. Obchodzony jest w drugą sobotę października, która w 2026 roku przypada 10 października. Święto ustanowiono w 2005 roku, aby zwrócić uwagę na potrzeby osób wymagających opieki paliatywnej oraz ich bliskich. Hospicja potrzebują nieustannego wsparcia. Można im pomagać finansowo, rzeczowo albo jako wolontariusz. Czasem szczególnie cenne jest po prostu poświęcenie drugiemu człowiekowi swojego czasu.