8 listopada. Zdrowe jedzenie, rentgen i językowe łamańce

Zdrowe jedzenie, odkrycie promieni rentgenowskich i zdania, na których można połamać sobie język. W niedzielę, 8 listopada, przypada kilka nietypowych świąt. Jedne przypominają o zdrowiu, inne o odkryciach naukowych, a Międzynarodowy Dzień Łamańców Językowych zachęca do sprawdzenia własnej dykcji.

Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania

W 2007 roku Komisja Europejska wspólnie z organizacją Euro-Toques, zrzeszającą szefów kuchni z całej Europy, zainicjowała Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania. Powodem była rosnąca liczba dzieci z nadwagą i otyłością. Do promowania zdrowego odżywiania zaproszono zawodowych kucharzy. Chodziło o pokazanie, że przygotowanie wartościowego posiłku nie musi być trudne, kosztowne ani czasochłonne. Zamiast kolejnych wykładów o zasadach żywienia postawiono na praktykę. Samodzielne gotowanie pozwala lepiej kontrolować skład posiłków. Można ograniczyć ilość soli, cukru czy tłuszczu, a częściej korzystać z warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych.

Organizatorzy od początku kierowali swoje działania przede wszystkim do dzieci. To właśnie w najmłodszych latach kształtują się przyzwyczajenia żywieniowe, które często pozostają z nami przez całe życie. Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania przypomina również dorosłym, że codzienna dieta nie musi opierać się na gotowych daniach i wysoko przetworzonej żywności. Umiejętność przygotowania choćby kilku prostych potraw daje możliwość wyboru tego, co znajdzie się na talerzu.

Światowy Dzień Radiologii

8 listopada 1895 roku Wilhelm Conrad Röntgen, niemiecki fizyk pracujący na Uniwersytecie w Würzburgu, odkrył nieznany wcześniej rodzaj promieniowania. Nazwał je promieniami X. Podczas eksperymentów zauważył, że promieniowanie przenika przez niektóre materiały i pozwala uzyskać obraz przedmiotów niewidocznych gołym okiem. Niedługo później wykonał fotografię dłoni swojej żony Anny Berthy. Na zdjęciu wyraźnie widać było kości palców i obrączkę. Dziś takie zdjęcie nie robi większego wrażenia. Pod koniec XIX wieku było jednak czymś niezwykłym. Lekarze po raz pierwszy otrzymali możliwość obejrzenia wnętrza ludzkiego ciała bez konieczności przeprowadzania operacji.

Odkrycie szybko znalazło zastosowanie w medycynie. Promienie rentgenowskie zaczęto wykorzystywać do rozpoznawania złamań oraz wykrywania ciał obcych w organizmie. W 1901 roku Röntgen otrzymał pierwszą w historii Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Nie zdecydował się opatentować swojego odkrycia, uważając, że powinno służyć wszystkim. Światowy Dzień Radiologii ustanowiono w 2012 roku z inicjatywy międzynarodowych organizacji radiologicznych. Datę wybrano na pamiątkę odkrycia z 1895 roku. Od tamtego czasu diagnostyka obrazowa zmieniła się ogromnie. Obok tradycyjnych zdjęć rentgenowskich lekarze mają do dyspozycji tomografię komputerową, rezonans magnetyczny i ultrasonografię. Badania te pozwalają wykrywać choroby, oceniać ich zaawansowanie i kontrolować przebieg leczenia.

Święto przypomina również o pracy radiologów, którzy analizują i opisują wyniki badań. Ich ustalenia często mają zasadnicze znaczenie dla dalszego postępowania z pacjentem.

Dzień Zdrowego Śniadania

Jedni nie wyobrażają sobie wyjścia z domu bez śniadania, inni rano ograniczają się do kawy. Dzień Zdrowego Śniadania, obchodzony 8 listopada, ma przypominać o znaczeniu pierwszego posiłku. W Polsce święto znane jest przede wszystkim ze szkolnych i przedszkolnych akcji edukacyjnych. Dzieci przygotowują kanapki, sałatki i inne proste potrawy, poznając przy okazji zasady prawidłowego odżywiania. Nie udało się jednoznacznie ustalić, kto zapoczątkował Dzień Zdrowego Śniadania. Jego termin pokrywa się z Europejskim Dniem Zdrowego Jedzenia i Gotowania. Śniadanie może dostarczyć organizmowi energii po nocnej przerwie. Ważne jednak, żeby nie składało się wyłącznie ze słodkich produktów. Dobrym wyborem będzie pełnoziarniste pieczywo z jajkiem i warzywami, owsianka z owocami czy naturalny jogurt z płatkami zbożowymi.

Nie ma jednego obowiązkowego zestawu śniadaniowego. Znaczenie ma przede wszystkim jakość produktów i sposób odżywiania w ciągu całego dnia.

Międzynarodowy Dzień Łamańców Językowych

„Król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego”. Przeczytanie tego zdania nie sprawia większego problemu. Gorzej, gdy trzeba wypowiedzieć je szybko, kilka razy z rzędu i bez pomyłki. 8 listopada przypada Międzynarodowy Dzień Łamańców Językowych. W Stanach Zjednoczonych obchodzony jest w drugą niedzielę listopada, która w tym roku wypada właśnie 8 listopada. Początki święta wiąże się z konkursem organizowanym w Logic Puzzle Museum w Burlington w stanie Wisconsin. Od 2011 roku dzień ten pojawia się w kalendarzach nietypowych świąt. Łamańce językowe występują w wielu językach. W polszczyźnie mamy choćby „stół z powyłamywanymi nogami”, wspomnianego króla Karola czy słynnego chrząszcza ze Szczebrzeszyna, znanego z wiersza Jana Brzechwy.

Takie zdania są wykorzystywane podczas ćwiczeń dykcji. Korzystają z nich logopedzi, aktorzy, prezenterzy i osoby uczące się języków obcych. Powtarzanie trudnych zestawień głosek pomaga ćwiczyć wyraźną wymowę.

Można też potraktować je jako zwykłą zabawę. Wystarczy spróbować kilka razy szybko powiedzieć: „Stół z powyłamywanymi nogami”. Bez pomyłki, oczywiście.